ميرزا حسن حسينى فسايى

1158

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

بسحاق شيرازى مشهور به شيخ اطعمه : نام اصلى او شيخ ابو اسحق ، معاصر داعى الى اللّه سيد نظام الدين محمود بود ، چون همت را بر صحن حلوا گماشت و رايت نصرت را در جنگ مزعفر و بغرا افراشت او را شيخ اطعمه گفتند ، معاشر و مجالس ميرزا اسكندر تيمورى است ، سخنانش در طعامها به وجه مطايبه است ، مصارع اشعار خواجه حافظ ( عليه الرحمه ) [ را ] تضمين نموده است . دست ارادت به دامن جناب شاه نعمت اللّه كرمانى انداخت و اين شعر را بگفت : حكايت عدس و سفرهء خليل اللهى * ز من بپرس كه مداح نعمت اللهم و چون اين بيت را شنيد كه جناب شاه نعمت اللّه فرموده است : گوهر بحر بيكران مائيم * گاه موجيم و گاه دريائيم در جواب بگفت : رشته لاك معرفت مائيم * گه خميريم و گاه بغرائيم « رشته » آش معروفى است و « لاك » به معنى تغار و كاسه چوبين بزرگ است و چون جناب شاه نعمت اللّه شيخ اطعمه را بديد به او فرمود لاك معرفت شمائيد ؟ شيخ در جواب گفت چون نمىتوانم از اللّه بگويم از « نعمت اللّه » گفتم و قبر شيخ اطعمه در تكيه چهل تنان شيراز است « 1 » : فرموده : كيپاپزان سحر چو سر كله وا كنند * آيا بود كه گوشهء چشمى به ما كنند چون از درون خربزه واقف نشد كسى * هركس حكايتى به تصور چرا كنند روزه دارى و قناعت هوسم هست ولى * چشمكى مىزند آن بره بريان كه مپرس كس به بالاى مزعفر نكناد آش ترش * كه چنانم من از اين كرده پشيمان كه مپرس خور در رواق ازرق چون رو نهد به زردى * ياد آيدم مزعفر بر صحن لاجوردى مطبخى باز پياز از جهت قيمه خريد * تا دگر آب ز چشم كه روان خواهد بود پس از سى چله بر من كشف شد اين راز پنهانى * كه بورانى است بادنجان و بادنجان است بورانى

--> ( 1 ) . تاريخ وفاتش را به سال 827 نوشته‌اند . ر ك : ديوان شيخ اطعمه ، كه مكررا در شيراز و تهران و اسلامبول چاپ شده نسخه اسلامبول را ميرزا حبيب اصفهانى در 1303 و نسخه شيراز را كتابفروشى معرفت به چاپ رسانيده‌اند . بهترين تحقيق درباره ابو اسحاق اطعمه بوسيله عبد الغنى ميرزايف انجام گرفته كه بوسيله نشريات دانش در سال 1971 در دوشنبه تاجيكستان منتشر شده است . و همچنين درباره او مراجعه شود به : از سعدى تا جامى ، از ادوارد براون ، ص 369 ، هرمان‌اته ، تاريخ ادبيات ، ص 188 ، شعر فارسى در عهد شاهرخ ، ص 80 ، تاريخ نظم و نثر ، سعيد نفيسى ص 296 و 297 ، دولتشاه ، تذكرة الشعرا ، ص 408 - 417 ، مجمع الفصحا ، ج 4 ، ص 15 ، محمد على مدرس ، ريحانة - الادب ، ص 170 ، ديوان مولانا ابو اسحاق ، به تصحيح حبيب اصفهانى ، ص 3 تا 5 ، طرائق الحقائق ، ج 3 ، ص 23 ، و ر ك : تاريخ ادبيات صفا ، ج 4 ، ص 244 .