ميرزا حسن حسينى فسايى
892
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
و بعد از دانستن آنچه را گذشت ، اگر خواهيم دواير عرضيه و طوليه قطعهاى از زمين را مانند مملكت فارس بر صفحه نقشه رسم كنيم چون به اعانت پرگار دشوار است كه آنها را به تسطيح دواير درآوريم ، پس قاعدهاى اختراع كردهاند و مؤلف اين فارسنامه ناصرى كتابى بس غلط در اين باب را به دست آورده به اعانت نواب اشرف و الا ، احتشام الدوله سلطان اويس ميرزا « 1 » ولد الصدق حضرت اشرف و الا حاجى معتمد الدوله فرهاد ميرزا قاجار دام اقبالهما در سال 1292 كه مأمور به ايالت محال كوه گيلويه بود ، در بندر ديلم به تجربه و قياس استنباط اين مطلب را از آن كتاب نمود كه به اعانت مسطره و پرگار اگرچه كوچك باشد اين عمل را به انجام رسانند و آن بر اين وجه است كه : اولا مستطيل ا ، ب ، ج ، د به گنجايش صفحه و مقصود رسم كنند پس خط ا ، ب را مشرقى و خط ج ، د را مغربى و خط ب ، ج را جنوبى و ا ، د را شمالى انگاريم ، پس دو نقطه ميان يا نزديك به ميان دو خط ا ، د ، ب ، ج را به خط ه ، ز
--> ( 1 ) . ر ك : وقايع سال 1292 ، در همين كتاب گفتار اول .