ميرزا حسن حسينى فسايى
854
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
وارد بوشهر كردند و حكومت بندر كنگان و بندر طاهرى و گاوبندى و نواحى گلهدار و بلوك اسير و علامردشت را به شيخ مذكور خان عنايت نمودند و نواب و الا احتشام الدوله از دشتستان و دشتى و كنگان و گلهدار نظمى كامل داده ، عود فرمود و از راه فيروزآباد ، در شهر جمادى اول اين سال [ 1295 ] : وارد شيراز شدند و امورات دولتى تمام مملكت فارس ، از فرط اهتمام حضرت اشرف و الا ، حاجى معتمد الدوله دام عمره العالى به احسن وجوه در اين سنه پارسئيل قرين انتظام و اهالى در مهد آسايش از شر ستمكاران آسوده بودند . و حكومت دشتى و دشتستان و بوشهر در عهدهء مقرب الخاقان حاجى محمد باقر خان ، نواده مرحوم حاجى محمد حسن خان صدر اصفهانى بود . و چون ايام عاشوراى محرم سال 1296 دررسيد ، اعليحضرت ظل اللهى ادام اللّه عمره و شوكته ، مشغول تعزيهدارى و استماع مصائب اهل بيت رسالت ( ع ) شدند . و عيد نوروز سنه توشقانئيل « 1 » : چون يازده ساعت و سى و نه دقيقه از شب جمعه بيست و هفتم ربيع اول گذشت واقع گرديد و مراسم جشن نوروزى و سلام خاص و عام در پيشگاه حضور همايونى به وجه كمال به عمل آمد و روز بيست و هشتم ماه رجب اين سال كسوفى اتفاق افتاد كه ثلث قرص آفتاب پنهان گرديد و از امورات غريبه آنكه سگى در شيراز به يك شكم پانزده بچه بزائيد و ديگر بچهگربهاى به سن سه چهار ماهه كه دو دست نداشت و جاى دستهاى آن صاف بود و در وقت حركت از جائى به جائى مىجست . و در اين سال [ 1296 ] : ميرزا على محمد خان قوام الملك شيرازى « 2 » قنات مشهور به ليمك سه فرسخ ميانه شمال و مغرب شيراز را كه سالها منطمس افتاده بود ، در سال گذشته از ملاك آن خريده ، پشتههاى انباشته را تنقيه و سنگپشت و منطمسه آن را از نو حفر نموده ، بعد از يك سال آب آن جارى شده ، وارد خارج شهر شيراز گرديد و نيمهء آن را وقف بر اهالى محله لبآب شيراز و محله بالاكفت شيراز نمود و جماعتى را به فراوانى آب و گوارائى از مهلكه عطش نجات داده ، خيرات جاريه را مجرى بداشت و اين قنات از دو سنگ آسيابگردان ، آب بيشتر دارد و حضرت اشرف و الا حاجى معتمد الدوله دام عمره ، فرزند ارجمند خود ، نواب و الا احتشام الدوله سلطان اويس ميرزا ، را براى نظم نواحى دشتى و دشتستان مأمور فرمود و نواب معظم اليه در نهم ماه صفر « 3 » آن سال از بهبهان حركت نموده ، از طريق ناحيهء ليراوى و گناوه و حياط داود ، روز بيست و نهم اين ماه ، وارد بندر بوشهر شدند و حكومت بندر بوشهر و دشتى و دشتستان ، كما فى السابق در عهدهء مقرب الخاقان ، حاجى محمد باقر خان بود و نواب و الا ، روز سيم ماه ربيع دويم اين سال « 4 » ، از بوشهر حركت كرده ، از راه تنگستان و اهرم وارد قريهء خورموج كه جاى نشيمن محمد خان دشتى است شدند و بعد از نظم ولايتى و وصول ماليات به عزم شيراز در بيست و هفتم ماه ربيع دويم ، از خورموج حركت فرمود و از برازجان و خشت و كازرون گذشته ،
--> ( 1 ) . برابر با 21 مارس 1879 . ( 2 ) . متولد در سال 1245 ، متوفى در صفر 1301 هجرى ، مدفون در كنار حصار مغربى تكيه حافظيه . ر ك : فارسنامه ناصرى ، گفتار دوم ، بزرگان محله بالاكفت شيراز . ( 3 ) . برابر با 2 فوريه 1879 . ( 4 ) . برابر با 27 مارس 1879 .