ايران را روشن فرمود . و نواب و الا نصرت الدوله فيروز ميرزا ، والى مملكت فارس براى نظم نواحى دشتستان و دشتى در ماه ربيع اول ، سال 1269 از شيراز حركت فرموده ، از راه كازرون و خشت وارد قصبه برازجان گرديد و بعد از نظم نواحى دشتستان ، چند روزى در بندر بوشهر توقف فرمود ، پس براى نظم محال دشتى از بوشهر نهضت نمود و در بلوك دشتى مدتى ، توقف فرمود و نظمى لايق بداد . و در شب بيست و پنجم ماه رجب اين سال [ 1269 ] « 1 » : پانزدهم اردىبهشت جلالى كه آفتاب در سيزدهم درجه و چهل و شش دقيقه نور بود نزديك به يك ساعت پيش از طلوع صبح صادق در شهر شيراز زلزله شديد بيامد و چندين صد خانه را ويران و چندين هزار را شكسته نمود و چندين هزار نفر در زير عمارات خرابه بماندند و بمردند و بيشتر مساجد و مدارس خراب گشت و عموما محتاج به تعمير گرديد و نواب و الا نصرت الدوله در ماه شعبان آن سال از راه فيروزآباد عود نموده ، داخل شهر شيراز نگشته ، در باغ نو « 2 » ، در سايهء درخت و چادر توقف فرمود و استعفاى از حكومت فارس نموده ، از امناى دولت جاويدعدت ، اجازه رفتن به دار الخلافه نمود و به اصرار زياد او را بخواستند و براى تفريغ حساب ، ميرزا ابو الحسن خان مشير الملك وزير فارس را با خود به طهران برد و ايالت فارس را به نواب اشرف و الا مؤيد الدوله طهماسب ميرزا خلف - الصدق غفران‌مآب محمد على ميرزا كرمانشاهى خلف الصدق غفران توأمان خاقان خلدآشيان فتح على شاه طاب‌ثراه عنايت نمودند و در نيمهء ماه ذىحجه اين سال 1269 وارد دار الملك شيراز گرديد و وزارت فارس را به ميرزا محمد تقى آشتيانى عنايت فرمود و از جانب امناى دولت مبلغ پنجهزار تومان وجه نقد براى مرمت معبرها و كوچه‌هاى محلات شيراز به كدخدايان بداد . و عيد نوروز سنه بارس‌ئيل در شب بيست و يكم ماه جمادى دويم سال 1270 « 3 » اتفاق افتاده و چون سال گذشته صيد سوينى « 4 » پسر صيد سعيد خان امام مسقط ، شيخ سيف مسقطى حاكم بندر عباس را احضار نمود و بعد از ورود به مسقط وفات يافت و بندرعباس بىحاكم بماند . نواب و الا فيروز ميرزا نصرت الدوله ، چند نفر تفنگچى لارستانى و دو دسته سرباز براى محافظت در بندر عباس بگذاشت و حاجى محمد رحيم خان شيرازى « 5 » ملك التجار كه سالها در بندر بمباى علم تجارت افراشته بود و در آن هنگام در دار الخلافه طهران بود ماليات گمرك خانه بندر عباس و شميل و ميناب را از كارگزاران مأمور ديوانى مقاطعه نموده ، حكومت آن سامان را قبول كرده وارد بندر عباس گرديد و به حمايت سرباز و تفنگچى ساخلو ، اقتدارى بهم رسانيد و شيخ - عبد الرحمن قشمى كه ثروتى به نهايت داشت و حاجى محمد رحيم خان را بفريفت كه بندر عباس

--> ( 1 ) . برابر با 3 مه 1853 . ( 2 ) . ( باغى در شمال شرقى شيراز در ميدانى دور از شهر در جنب مصلى ) آثار العجم ، ص 515 ، اطلاعات كافى درباره اين باغ را در همان صفحه بخوانيد . ( 3 ) . برابر با 21 مارس 1854 ( در ساعت هفت و هفده دقيقه از شب يكشنبه ) ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 77 . ( 4 ) . در متن : ( سويتى ) ، در روضة الصفا ، ج 10 ، ص 575 : ( ثوينى ) ، در ناسخ التواريخ ، ج 4 ، ص 83 : ( ثوينى ) ، در حقايق - الاخبار ، ص 135 : ( ثوينى ) . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 575 .