جماعتى از افغانان با شمشير و تفنگ نشسته بودند ، گذشتند و به دامنهء حصار رسيده ، نردبانها گذاشته ، بعضى عروج بر بروج نمودند و افغانان هرات پاى مردانگى را فشرده ، چندين هزار نفر از لشكرى و شهرى كشته گشت و در آخر كار ، شهرى بر لشكرى چيره گشته آنها را از فراز برج و بارو بازگردانيدند و در ميانه از فارس خبر رسيد كه جهازات جنگى دولت بهيه انگليس داخل خليج فارس گرديد « 1 » و يك فروند كشتى آنها در برابر بوشهر آمد و پانصد نفر سرباز از كشتى پياده شده ، در كوتى كه خانه باليوز انگليس است منزل نمودند و جناب شيخ حسن مجتهد آل عصفور و شيخ سلمان برادرزاده آن جناب و باقر خان تنگستانى ، با اهالى بوشهر ازدحام نموده ، تمامى سربازها و باليوز را از شهر اخراج نمودند و چندين نفر از طرفين كشته گشت ، پس اهل جهازات انگليس ، جزيرهء خارك را تصرف نمودند و هر يك من غله و علف را به چهار برابر بها خريده ، در جزيره خارك انبار نمودند و سردار آنها گفته اگر سپاه ايران از تسخير هرات دست برندارند تمامى سواحل فارس ، بلكه تمامى مملكت فارس را تصرف خواهيم كرد و دوستى چندين ساله دولت ايران را به دشمنى بدل كرده ، آنچه را شايد و بايد ، خواهيم نمود و چون امناى دولت عليه ، منافع نواحى هرات را با دوستى دولت بهيه انگليس به ميزان عقل سنجيدند همان برابرى كوه و كاه را يافتند و به اعليحضرت شاهنشاهى محاسن و قبايح را معروض داشتند . روز نوزدهم ماه جمادى دويم اين سال : [ 1254 ] « 2 » اردوى بزرگ را از خارج شهر هرات حكم به كوچ فرمود و معادل سىهزار نفر از افغانان كابل و قندهار و هرات كه سربندگى سپرده بودند ، مأمور به توقف در نواحى خراسان شدند و براى هريك مستمرى و مرسوم مقرر گرديد و محمد عمر خان پسر كهندل خان سردار قندهار و شمس الدين خان سردار هرات ، ملازم ركاب مبارك گرديدند و روز هشتم ماه رجب اين سال « 3 » ، شاهنشاه بىهمال وارد شهر مشهد مقدس گشته ، به شرف زيارت آستانه رضويه على صاحبها الف ثناء و تحيه ، مشرف گرديد ، پس از مشهد مقدس نهضت نموده در نوزدهم ماه شعبان به مباركى در دار الخلافه طهران بر تخت جلالت شاهنشاهى قرار گرفت « 4 » و بعد از رجعت موكب ظفر كوكب شاهنشاهى از نواحى هرات ، جهازات جنگى دولت بهيه انگليس كه در خليج فارس لنگر انداخته بودند و بعضى از اهالى آنها در جزيره خارك و جزيرهء دراز توقف داشتند ، تمامى آنها عود به هندوستان نمودند . « 5 » و در همين سال [ 1254 ] : بلوك اصطهبانات و نيريز كه دو ناحيهء معموره از فارس است در تيول و سيورغال شمس الدين خان افغان سردار هرات درآوردند و چند نفر اقوام و عشيره خود را به آن دو ناحيه انفاذ داشت و خود به ملازمت حضور شاهنشاهى متوقف طهران گرديد . و در اين سال : [ 1254 ] نصير خان بيگلربيگى سبعه و لارستان ، پانصد نفر تفنگچى لارى را براى تصاحب قريه بهادران داراب كه دعوى تملك آن را داشت روانه نمود و آقا ميرزا -

--> ( 1 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 323 . ( 2 ) . برابر با 9 سپتامبر 1838 . ( 3 ) . برابر با 27 سپتامبر 1838 . ( 4 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 244 ، ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 330 . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 10 ، ص 245 .