ميرزا حسن حسينى فسايى

741

فارسنامه ناصرى ( فارسى )

به دار الخلافه طهران بروز نمود و محمد زكى خان نورى در دربار شهريارى ، بعضى از عرايض نمود كه محرك موكب همايونى به جانب فارس گرديد ، و روز بيست و چهارم ماه جمادى اول سال 1245 « 1 » شهريار تاجدار فتح على شاه صاحبقران قاجار از طهران نهضت فرمود و روز دهم ماه جمادى دويم « 2 » وارد اصفهان گرديد و پس از آسايش چند روزه به عزم شيراز حركت نمود و نواب حسين على ميرزا فرمانفرما در منزل شولگستان آباده « 3 » ، با اعيان مملكت فارس ، شرفياب حضور مبارك گرديد و در منزل اقليد آباده ، براى تدارك لوازم ورود موكب مسعود ، عود به شيراز نمود و روز سيم ماه رجب اين سال « 4 » پادشاه بىهمال در باغ نو كه احداثى نواب فرمانفرما و نزديك به هزار و پانصد ذرع در جانب صبوى « 5 » شيراز است نزول اجلال فرمود و نواب فرمانفرما ، معادل دويست هزار تومان وجه نقد از خزانه عامرهء فرمانفرما در صحن ايوان باغ نو ، براى پيشكش حضور و پاىانداز قدوم مبارك چيده بودند ، بعلاوه شالهاى كشميرى و زرىهاى گجراتى از لحاظ مبارك گذشت و در چهار روزهء توقف در آن باغ ، افواج سواره و پياده ركابى را روانه گرمسيرات فارس فرمود پس با شوكت جمشيدى و حشمت كاووسى وارد دار العلم شيراز گرديد و در ارگ وكيلى شرف نزول ارزانى داشت « 6 » و نواب فرمانفرما مدت ده روز سيورسات و اخراجات سپاه و همراهان را به صيغه ضيافت داد و بقيه اخراجات زمان توقف برحسب فرمان شهريارى از بابت ماليات مستمره محسوب افتاد . « 7 » و در ايام توقف در شيراز ، هر روزه نزول برف و باران بود و شاهنشاه صاحبقران با وجود طغيان باران ، باز هر روزه در ايوان معدلت‌نشان ، ستمزدگان را سرپرستى مىفرمود و احكام عدالت فرجام و دستور العمل حكام صادر مىگرديد « 8 » و دويست هزار تومان كه نواب فرمانفرما به عنوان پيشكش گذاشته [ بود ] در عوض بقاياى ماليات مقرر گرديد « 9 » و نواب حسن على ميرزا ، شجاع السلطنه والى كرمان به مناسبت قرب جوار از كرمان وارد شيراز گرديد ، و محمد زكى خان نورى كه بعد از عزل از وزارت فارس در سلك غلام پيشخدمتان درگاه شاهنشاه بود به پيشكارى نواب شجاع السلطنه و وزارت كرمان سرافراز گرديد و در خلال اين احوال محمد على خان ، ايلخانى مملكت فارس چند نفر از دزدان بختيارى [ را ] گرفته به حضور مبارك رسانيده ، تمامت آنها به سياست رسيدند . « 10 » و هم در اين ايام ميرزا على اكبر كلانتر شيراز به لقب جليل قوام الملكى سرافراز گرديد « 11 » و ميرزا محمد على وزير فارس به مشير الملك ملقب آمد « 12 » و آقا بابا خان بارفروشى مازندرانى « 13 » كه در

--> ( 1 ) . برابر با 21 نوامبر 1829 . ( 2 ) . برابر با 7 دسامبر 1829 . ( 3 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 722 ، ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 42 ، شولگستان : پنج فرسخ ميانه شمال و مغرب آباده است ( فارسنامه ناصرى ، گفتار دوم ) . ( 4 ) . برابر با 29 دسامبر 1829 . ( 5 ) . در متن : ( صباى شيراز ) . ( 6 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 722 ، ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 42 . ( 7 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 723 . ( 8 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 724 . ( 9 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 2 ، ص 42 . ( 10 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 725 . ( 11 ) و ( 12 ) و ( 13 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 724 .