منزل سراب به اردوى اعلى پيوست و نواب نايب السلطنه در نواحى ايروان چون كوه راسخ بنشست و اطراف مملكت را حراست فرمود و چون طورمصوف سردار روسيه در اين سال كارى نكرد ، برادرزادهء خود را به حضرت نايب السلطنه فرستاد و مكتوبى مشعر بر محبت و مصالحت بنگاشت به شرح آنكه اگر بعضى از بلاد ايران را از تصرف دولت روس نخواهيد ، در برابر آن مملكت ارزن الروم و بغداد و ديگر حدود دولت روم را كه با خاك ايران پيوسته است به تقويت دو دولت قوى شوكت ايران و روس گرفته به دولت ايران مخصوص شود و اگر سفيرى از ايران در نزد ايمپراطور روس رود كار مصالحت به انجام رسد ، نواب نايب السلطنه اين نامه را ايفاد حضور شاهنشاه داشت و چون كارها بر وفق مرام آمد و موسم زمستان نزديك شد ، موكب و الا از چمن سراب نهضت فرموده در دههء آخر ماه رمضان اين سال : [ 1224 ] به دار الخلافه طهران نزول اجلال فرمود . « 1 » و در اين سال [ 1224 ] : ميرزا رضا قلى منشى الممالك صاحبديوان انشاء ، از عمل تحريرات بازمانده ، به وزارت نواب شاهزاده محمد ولى ميرزا والى خراسان مأمور گرديد و ديوان انشاء را به جناب ميرزا عبد الوهاب اصفهانى متخلص به « نشاط » سپردند و او را معتمد الدوله گفتند . « 2 » و هم در اين سال : [ 1224 ] ميرزا شفيع وزير « 3 » به قانون دولت روم كه وزير بزرگ را صدر اعظم گويند به صدارت عظمى سرافراز شده او را بعد از اين صدر اعظم گفتند . و هم در اين سال : [ 1224 ] ميرزا بزرگ وزير نواب نايب السلطنه را نايب صدر اعظم قرار داده او را « قائم‌مقام » لقب دادند « 4 » چنان كه حضرت وليعهد را نايب السلطنه مىگفتند . و در اواخر اين سال : [ 1224 ] نواب حسين على ميرزا فرمانفرماى مملكت فارس ، محمد نبى خان شيرازى را از وزارت معزول داشت و محاسبات ديوانى آن مملكت در اختلال افتاد ، پس برحسب امر شاهنشاهى جناب حاجى محمد حسين خان مستوفى الممالك امين الدوله براى نظم محاسبات از دربار معدلت مدار وارد شيراز گرديد [ و ] تشخيص جمع و خرج مملكت فارس و سررشته امور سپاه و رعيت داده ، بعد از سالى عود به دار الخلافه طهران نمود و در ميانه معمرين اهل شيراز مشهور است كه كسى از منسوبان جناب حاجى محمد حسين خان امين الدوله و كسى از منتسبان محمد نبى خان وزير فارس ، هريك ديگرى را سرزنش از حالت پيش از مناصب ديوانى امين الدوله و وزارت محمد نبى خان نمود و از اين سرزنش خصومت و دشمنى ميانهء امين الدوله و محمد نبى خان افتاد و محمد نبى خان براى خدمتى كه در سفارت هندوستان به دولت ايران نموده بود اعتنائى به عوالم امين الدوله ننمود و امين الدوله كه رشتهء محاسبات ديوانى ممالك را در دست داشت ، مبالغى گزاف به وجوه مختلفه بر ذمه محمد نبى خان وزير فارس گذاشت و به نفس نفيس براى وصول و ايصال آن مبلغ از طهران به شيراز آمد و به انواع عقوبت ، تمامت آن وجوه را تا آخر سنه يونت‌ئيل از محمد نبى خان و برادر او محمد جعفر خان حاكم دشتستان و بندر بوشهر دريافت داشت .

--> ( 1 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 192 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 466 . ( 2 ) . ر ك : ناسخ التواريخ ، ج 1 ، ص 194 : ( و منشى الممالك گرديد ) . روضة الصفا ، ج 9 ، ص 467 . ( 3 ) . در متن : ( وزير را ) . ( 4 ) . ر ك : صدر التواريخ ، ص 60 - 59 ، روضة الصفا ، ج 9 ، ص 467 .