ميرزا حسن حسينى فسايى
677
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
اتفاق افتاد و در بهار اين سال امير طرهباز خان « 1 » افغان از جانب وفادار خان وزير اعظم شاه زمان ، پادشاه افغانستان به عزم ملاقات جناب حاجى ابراهيم خان اعتماد الدوله دررسيد و پيغام وزير افغانستان را چنين رسانيد كه ملك خراسان براى قرب جوار مناسب آن است كه در تصرف شاه زمان و ساير ممالك ايران در تحت اقتدار شاهنشاه ظفر توأمان باشد و چنان كه شاه زمان را در ساير ممالك ايران سخنى نيست از آن طرف قرين الشرف نيز در حركت به جانب خراسان عزيمتى نشود و شاه زمان را برادرى كهتر از خود شمارند و ملك خراسان را سربسته به شاه زمان گذارند و جناب حاجى بعد از مشورت در جواب او گفت : منظور نظر حضرت اقدس شهريارى از حركت به جانب خراسان انتزاع تمامت بلاد متعلقه به ايران است از نيشابور و سبزوار و كابل و قندهار و اينك در تدارك سفر و يورش افغانستان است و چون طرهباز خان اين جواب سختتر از سنگ را شنيد از پيغامبرى خود پشيمان گشته ، راه ديار افغانستان را برگرفت . « 2 » و موكب و الا در روز نهم ماه ذىحجه اين سال : [ 1214 ] « 3 » از دار الخلافه طهران به صوب خراسان نهضت نمود . و روز پنجم ماه محرم سال 1215 صحراى مزينان « 4 » خراسان را لشكرگاه فرمود و جماعتى را براى تسخير سبزوار روانه فرمود و براى تعزيتدارى بر خامس آل عبا ( ع ) در مزينان توقف نمود « 5 » [ و ] پس از اداى لوازم سوگوارى حركت فرمود و ظاهر بلدهء سبزوار را محل سرادقات جلال قرار داد و اللّه يار خان سبزوارى « 6 » در پس حصار متحصن گرديد و عريضه ضراعتآميز فرستاد كه احضار او را به وقت ديگر حواله دهند و جعفر خان بيات حاكم نيشابور همين تمنا را نمود و در حصار نيشابور نشست و مدتى زمان محاصره اين دو بلد طول كشيد كه باز طرهباز خان افغان از جانب شاه زمان پادشاه افغانستان دررسيد و عريضه رسانيد كه اهالى سبزوار و نيشابور اسير سرپنجه اللّه يار خان و جعفر خان گشتهاند و اين نيازمند را در آن حضرت آبرومند و معتبر شناختهاند و در درگاه فلكجاه ، شفيع ساختهاند كه آن دو حاكم نادان را چند صباحى مهلت كرامت فرمايد و موكب اعلى به جانب تختگاه معلى گرايد ، بر ذمت خود داشتهام كه رفع وحشت ايشان را كرده ، به اين نزديكى آنها را به درگاه فلكجاه رسانم و اگر خلاف اين عهد ظاهر شود للّه الحمد طره رايت ظفر طراز ، باز و پاى سمند ميمنت آيت دراز و چون مراعات خاندانهاى قديم منظور نظر شهريارى بود ، شفاعت شاهزمان را قبول فرمود و طرهباز خان را با نيل مقصود بازگردانيد و روز بيست و هفتم ماه صفر اين سال : [ 1215 ] رايات ظفرآيات از خارج بلده سبزوار به صوب طهران حركت نمود و در چهاردهم ماه ربيع دوم اين سال ساحت دار الخلافه طهران از فر قدوم شاهنشاه زمان ، زينت يافت . « 7 »
--> ( 1 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 361 . ( 2 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 362 . ( 3 ) . برابر با 4 مه 1800 . ( 4 ) . ر ك : حقايق الاخبار ناصرى ، ص 12 ، تاريخ واقعه ، 29 مه 1800 ميلادى است . ( 5 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 363 . ( 6 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 363 : ( اللّهيار خان قليچى ) . ( 7 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 9 ، ص 364 .