ميرزا حسن حسينى فسايى
403
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
در اين سال [ 958 ] : وزارت مملكت فارس به ميرزا تاج الدين جعفر پسر ميرزا قوام الدين - حسين حسنى حسينى شيرازى ، وزير سابق فارس قرار گرفت . در همين سال [ 958 ] : ايلچيان دولت پرتگال از فرنگستان به جزيره هرموز فارس آمده ، بعد از اذن ، به پايه سرير اعلى رسيده ، تحف و هداياى بىشمار از درگاه خسرو كامگار گذرانيده ، اجازه براى تجارت و معامله با دولت عليه ايران خواسته ، با نيل مقصود باز شدند . « 1 » عيد نوروز سنه اودئيل « 2 » در روز پانزدهم ماه ربيع الاول سال 959 : اتفاق افتاد و پادشاه دينپناه ، در اين سال [ 959 ] براى جزاى اعمال روميان فرمان همايون ، صادر فرمود كه سپاه منصور از نواحى ممالك محروسه ، در سايه رايات فتح آيات حاضر شوند بعد از حضور عساكر منصوره از اطراف ولايات حكم فرمود كه چهار قسم شده ، هر فوحى از جانبى داخل بلاد روم گشته ، قلعهها را خراب و شهرها را متصرف گردند و در همهجا سپاه قزلباش بر عساكر رومى غالب شدند « 3 » . در ماه ربيع الثانى سال 960 : سنه پارسئيل « 4 » ، پادشاه جمجاه ، در بلده نخجوان ، نزول اجلال فرمود « 5 » و شاهزاده عالميان ، سليمان ميرزا ، در همين سال [ 960 ] در نخجوان متولد شد و او را فرمانرواى مملكت فارس فرموده به ابراهيم خان ، ذو القدر سپرده ، روانه فارسش داشت . در سال 961 : خبر رسيد كه حضرت سلطان سليمان خان ، براى تلافى خرابى بلاد روم كه در سال گذشته از سپاه قزلباش رسيده بود ، با لشكرى بيش از مور عازم آذربايجان است و حضرت - سلطان سليمان قيصر روم با سپاه بىاندازه و عرابه به قاعدهء مقرره روميان از حلب نهضت فرموده كوچ بر كوچ متوجه آذربايجان گرديد و پادشاه عالمپناه از هشتم ماه رجب همين سال از نخجوان حركت فرموده ، بعد از چند منزل اردوى اعلى را متوقف داشت ، سراپرده جلال را برپا نمودند و جماعتى را براى دستبرد و شبيخون روانه ، اردوى قيصرى فرمود و حضرت قيصر با سپاه ، وارد نخجوان گرديده دو روز توقف كرده ، شهر را آتش زده ، به جانب ارزنة الروم ، نهضت فرمود و پادشاه ظفرپناه ، با سپاه قزلباش ، به سعادت و اقبال ، به جانب بلاد روم نهضت فرمود . « 6 » به خيل و سپاه قيامت شكوه * عنان تاب شد جانب ملك روم « 7 » چون اين اخبار به امناى دولت روم رسيد ، ارباب حل و عقد امور ملكى خدمت سلطان - سليمان خان قيصر معروض داشتند كه از اين آمد و شد دو پادشاه در ممالك يكديگر جز خرابى بلاد و پراكندگى « 8 » عباد و اندوه دوستان و شادى دشمنان ثمرى ندارد و للّه الحمد اين دو سلطان عدالتنشان مروج ملت حضرت خير الانام عليه و آله الصلاة و السلام مىباشند و عموم اهالى روم و ايران مسلمان و نماز پنجگانه و روزه رمضان و احترام قرآن و حج و زكات را فرض و
--> ( 1 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 355 ، و خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 352 . ( 2 ) . ( تركى ) : سال گاو ، سال دوم از دوره دوازده ساله تركى . ( 3 ) . ر ك : احسن التواريخ ، روملو ، ص 357 ، و خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 353 . ( 4 ) . ( تركى ) : سال پلنگ ، سال سوم از دوره دوازده ساله تركى . ( 5 ) . ر ك : خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 362 . ( 6 ) . ر ك : روضة الصفا ، ج 8 ، ص 99 و 100 ، و احسن التواريخ ، روملو ، ص 377 . ( 7 ) . شعر از احسن التواريخ ، ص 378 ، يا خلاصة التواريخ ، ج 1 ، ص 368 ، نقل شده است . ( 8 ) . در متن : ( پراكندهگى ) .