ميرزا حسن حسينى فسايى
246
فارسنامه ناصرى ( فارسى )
اطاعت سلجوقيان مىزد [ و اولاد خود را به نوبت « 1 » ] به خدمت آنها مىفرستاد و چون امير بوزابه والى فارس كشته گشت و ملكشاه سلجوقى بر سر مملكت فارس قرار گرفت ، سنقر بن مودود سلغرى بر ملكشاه خروج كرده ، كوكب طالعش به ذروه شرف رسيد « 2 » و ملكشاه از او شكست يافت . پس تاج و تخت فارس را مالك گرديد و او را اتابك مظفر الدين سنقر گفتند و چندينبار يعقوب بن - ارسلان تركمانى كه او را اتابك شمله « 3 » مىگفتند از خوزستان لشكر به فارس كشيده در همه وقت شكست يافت . در كتاب وصاف نوشته است : اتابك مظفر الدين سنقر بن مودود چهارده سال مالك ملك مجازى و سالك مسلك نصفت و رأفتپردازى بود . « 4 » و در سال 547 : سلطان مسعود بن سلطان محمد بن ملكشاه سلجوقى ، برادرزاده ملكشاه بن سلطان محمود را به جاى خود قرار داد و در همدان به عالم باقى شتافت و از عمرش چهل و پنج سال گذشته بود . و در همين سال [ 547 ] : خاص بيك بن پالنگرى « 5 » كه مدار امور سلطنت گشته بود ، ملكشاه را گرفته « 6 » ، رسولى به خوزستان خدمت سلطان محمد برادر ملكشاه فرستاده ، او را به وعده سلطنت به همدان خواست چون سلطان محمد وارد شد او را بر تخت شاهى نشانيده ، خطبه و سكه را به نام او نمود و مقصود خاص بيك ، آنكه سلطان محمد را مانند ملكشاه گرفته ، هر دو را به قتل رساند و تاج و تخت سلطنت را براى خود استوار دارد و سلطان محمد ، مطلب را دانسته ، پيشدستى كرده ، خاص بيك پسر پالنگرى را گرفته ، بىسؤال و جواب او را بكشت « 7 » و خود را از خيال او آسوده داشت و اتابك شمله كه از خوزستان در خدمت سلطان محمد آمده بود خائف گشته به جانب خوزستان گريخت . « 8 » در سال 552 : شاهنشاه ، سلطان سنجر بن ملكشاه بن الب ارسلان سلجوقى كه تمامى طبقات سلاطين سلجوقيه معاصر با او در اطاعت و تحت اقتدار او بودند ، وفات يافت « 9 » و هفتاد و سه سال زندگانى نمود و شصت سال پادشاهى داشت كه چهل سال بر بيشتر ممالك مسلمانى خطبه را با القاب او مىخواندند و سكه را به نام او مىزدند . و در سال 553 : سلطان ملكشاه پسر سلطان محمود سلجوقى به خوزستان آمده « 10 » ، دست تطاول
--> ( 1 ) . در متن : ( واده ) از روى متن روضة الصفا اصلاح شد . ( 2 ) . روضة الصفا ، ج 4 ، ص 607 . ( 3 ) . در روضة الصفا : ( شومله ) ر ك : ج 4 ، ص 607 . در سلجوقنامه و راحة الصدور نيز ( شومله ) است . ر ك : ص 260 . و ر ك : سلجوقنامه ، ص 67 و 68 . ( 4 ) . بنا بر روضة الصفا ، مدت سيزده سال حكومت كرده است و در شهر شيراز خانقاهى و مسجدى و منارهاى رفيع ساخته است . ر ك : ج 4 ، ص 607 . ( 5 ) . در راحة الصدور راوندى : ( خاصبك بك ارسلان بن بلنكرى ) وزير سلطان مسعود بن محمد بن ملكشاه ، ر ك : ص 233 ( 6 ) . ر ك : راحة الصدور ، ص 254 . ( 7 ) . ر ك : داستان كشتن خاصبك در راحة الصدور ، ص 260 . و تاريخ دولت آل سلجوق ، ص 276 . و روضة الصفا ، ج 4 ، ص 333 . ( 8 ) . ر ك : راحة الصدور ، ص 260 . ( 9 ) . ر ك : كامل ، ج 9 ، ص 55 . ( 10 ) . ر ك : كامل ، ج 9 ، ص 60 .