أحمد بن حامد كرمانى
30
عقد العلى للموقف الأعلى ( ضميمه رساله صلاح الصحاح فى طب ) ( فارسى )
آن را استنساخ و جمع و تدوين نموده و به نام بدايع الازمان در 118 صفحه چاپ نمودهاند . همانطور كه گفتيم اين كتاب ، همهء بدايع الازمان و اصل آن نيست و معلوم نيست تا چه حد نزديك به آن باشد ، ولى به هرحال قسمتهائى است ازين كتاب عظيم كه به كوشش آقاى دكتر تنظيم شده است . دربارهء تاريخ تنظيم بدايع مرحوم اقبال مىنويسند : « ظاهرا افضل در حوالى سال 602 ، موقعى كه اين ناحيه بين اتابك سعد بن زنگى و قطب الدين مبارز امير شبانكاره و عمال سلطان محمد خوارزم شاه مورد نزاع و كشمكش بود ، جامهء عمل پوشيده و به صورت كتابى مشروح به نام « بدايع الازمان فى وقايع كرمان » درآمده است . اين كتاب نفيس كه تا عصر صفويه موجود بود ، و هنوز نيز اميد مىرود كه روزى نسخهء آن بدست آيد ، به شرحى كه از مطالعهء خلاصهء آن مندرج در ضمن زبدة التواريخ ابو القاسم كاشانى استنباط مىشود ، از تاريخ مختصر اين سرزمين در قرون قبل از اسلام و فتح شهرهاى مختلف آن بدست مسلمين و دورهء استيلاى آل صفار و آل الياس و غزنويان و ديالمهء آل بويه به اختصار بحث كرده بود تا آنكه به عهد سلاجقه رسيده و چون اين دوره و زمان تسلط ملك دينار و عصر دستاندازىهاى ملوك شبانكاره و اتابكان فارس و عمال خوارزم شاهيان به عهد او نزديكتر بود و مدارك بيشترى در دست داشته تاريخ اين قسمتها را مشروحتر نوشته تا آنجا كه بعضى به غلط گمان بردهاند كه موضوع بدايع الازمان فقط تاريخ سلاجقهء كرمان بوده در صورتى كه آن كتاب غير از تاريخ سلجوقيان ساير وقايع كرمان را نيز دربر داشته است . آنچه را كه آقاى دكتر مهدى بيانى بنام تاريخ افضل با جهد بليغ از روى جامع التواريخ حسنى تأليف تاج الدين حسن بن شهاب منجم يزدى و تاريخ سلاجقهء كرمان جمعآورى و التقاط كردهاند فقط نمودارى است ازين كتاب مهم گمشده ، و يقين است كه نويسندگان جامع التواريخ و تاريخ سلاجقه ، مطالب بدايع الازمان را علاوه بر اختصار و انداختن امثله و اشعار ، به هر شكل كه خواستهاند مثله كردهاند » « 1 » همانطور كه ذكر كرديم مرحوم اقبال عقيده دارد كه تاريخ تحرير بدايع الازمان حدود 602 هجرى بوده است ، ولى اگر قسمتهائى را كه آقاى
--> ( 1 ) - مقدمهء المضاف الى بدايع الازمان