أحمد بن حامد كرمانى
29
عقد العلى للموقف الأعلى ( ضميمه رساله صلاح الصحاح فى طب ) ( فارسى )
اين كتاب آنطور كه مرحوم اقبال نوشتهاند : « تا عصر صفويه موجود بوده و هنوز نيز اميد مىرود كه روزى نسخهاى از آن بدست آيد » ، متأسفانه فعلا در دسترس ما نيست . در سمط العلى به تلويح ذكرى از آن رفته و گويد : « پيش ازين روزگار مملكت سلجوقيان و ديگر متملكان كرمان را تواريخ مبسوط ساختهاند و كارنامهء هريك ازيشان كما ينبغى پرداخته ، و لا سيما خواجه افضل - الدين كاتب ، رحمه اللّه ، مستوفى در قلم آورده . » « 1 » علاوه بر آن ، ابو القاسم كاشانى نيز در تاريخ خود زبدة التواريخ صريحا نام اين كتاب را مىبرد و تصريح مىكند كه قسمت مربوط به كرمان تاريخ خود را از بدايع الازمان نقل كرده است به اين عنوان : « تاريخ ولايت كرمان و معرفت نواحى و قصبات و ذكر پادشاهان منقول از كتاب بدايع الازمان فى وقايع كرمان » . جز اين دو كتاب و كتاب تاريخ سلاجقه ، كه دربارهء آن مفصلا گفتگو خواهيم كرد ، جاى ديگرى صحبت از اين كتاب بزرگ افضل نيست . اين كتاب چنانكه از توضيح ناصر الدين منشى و ابو القاسم كاشى برمىآيد نه تنها اختصاصا شامل وقايع سلجوقيان كرمان ، بل شامل تاريخ كرمان كلا نيز بوده است منتهى دورهء سلجوقيان ، چون عصر حيات مؤلف بوده ، در آن كتاب بشرح آمده بوده است . ازين كتاب تا سال 1326 جز نام و نشانى نداشتيم ، درين وقت آقاى دكتر مهدى بيانى ، با تحقيقى بليغ كه به عمل آورده بودند ( و توضيح آن را در مقدمهء ايشان بر تاريخ افضل بايد ديد ) ، قسمتهائى از آن را با دلايل و براهين قاطع از چند كتاب تاريخى ديگر كه عينا مطالب بدايع الازمان را نقل كرده بودند ، ( خصوصا تاريخ سلاجقهء محمد بن ابراهيم ) جمعآورى و سپس التقاط نموده قسمتى از بدايع الازمان را تقريبا گردآورى نمودند كه البته اين كتاب اگرچه بدايع نيست ولى بوئى و شميمى از آن كتاب پر - ارج دارد . كتب مورد استفادهء آقاى دكتر بيانى ، عبارت بودهاند از تاريخ سلاجقهء كرمان و جامع التواريخ حسنى ابن شهاب يزدى ، مجمع التواريخ حافظ ابرو و زبدة التواريخ ابو القاسم كاشى . آقاى دكتر بيانى قسمتهائى را كه در اين كتب با يك عبارت نوشته شده و با سياق متن كتاب همراه نبوده و علاوه در جايى عنوان نقل از بدايع را داشته است ، به حق ، انشاء مرحوم افضل پنداشته و
--> ( 1 ) - سمط العلى چاپ اقبال ، ص 17 .