و حساب كنيم ، بايستى تولد او حدود 530 ه . ( 1135 ) صورت گرفته باشد . افضل از يكى از استادان خود نام مىبرد كه ظاهرا مشوق او در تحصيل فنون ادب بوده و در حقيقت مايهء اصلى فضيلت خود را ، افضل ، ازين دانشمندان دانسته و اين استاد ظاهرا از ندماى قوام الدين مسعود وزير ، و پدرش ، بوده است . افضل گويد : « استاد من بديع الزمان محمد بن ابى المعالى - رحمة اللّه عليه - ملازم حضرت حشمت و مجاور حرم حرمت او [ وزير ] بود » . « 1 » متأسفانه ازين محمد بن ابى المعالى و شرح‌حال نيز بنده اطلاعى نيافتم . افضل ظاهرا در زمان حكومت طغرل‌شاه از سلاجقهء كرمان ( فوت 565 ه . - 1169 م ) به مرتبهء نديمى و نزديكى دربار او رسيده و پس از مرگ او و اختلاف افتادن بين پسرانش بهرام شاه و توران شاه و ارسلان شاه ، به صحبت پسر رشيد او ، ارسلان شاه ، برگزيده شد و در همهء جنگ‌ها و جدال‌ها با او بود : « . . . در خدمت او [ ملك ارسلان شاه ] بوديم ، وقتى او را كلمه‌اى خوش آمدى يا شعرى شنيدى ، پيش از عطا ، رخسارهء ما را قبلهء قبلهء خويش ساختى و ما آن را منصبى بلند و قربتى تمام پنداشتيمى . يك شبى ، سياهى ، - كه سقاء سراى بود - مشكى از شراب در مجلس‌خانه آورد ، با وى همان لطف فرمود ، و چندبار طوطى لب را به زيارت زاغ روى آن سياه برد « 2 » ما دانستيم كه آن فضولى سكر است نه از افضال با اهل فضل » ! « 3 » در سال 560 خراجى ( - 567 ه - 1171 م ) كه لشكريان فارس بكمك ملك ارسلان براى دفع بهرامشاه ، كرمان را محاصره كردند ، افضل در شهر كرمان و در محاصره بوده است . اين محاصره چندين ماه طول كشيد و لشكريان ، در خارج شهر ، خانه و بازار و ساير وسايل زندگى فراهم كرده و ساخته بودند . افضل گويد : « راستى ، من بعد از دو سه ماه چون از مضيق در بندان بيرون آمدم و به فضاى معسكر رسيدم ، پنداشتم كه فردوس را به زمين فرستاده‌اند ،

--> ( 1 ) - عقد العلى ص 92 ، چاپ استاد عامرى . ( 2 ) - البته افضل از لذت مصاحبت با نژاد نيرومند و پرتحرك سياه غافل بوده است ! ( 3 ) - سلجوقيان و غز در كرمان ، تصحيح نگارنده ص 48 .