أحمد بن حامد كرمانى
8
عقد العلى للموقف الأعلى ( ضميمه رساله صلاح الصحاح فى طب ) ( فارسى )
يا بغداد را به كرمان آوردهاند . » « 1 » اين تقريبا قديمترين ذكرى است كه از خود مىكند و معلوم است كه تا اين سال هنوز خود را به درگاه ملك ارسلان نرسانده بوده است و اين ايام سالهاى اول اختلاف شاهزادگان سلجوقى بوده و ظاهرا افضل در اين ايام در سلك منشيان اتابك محمد بزقش محسوب مىشده است . اين اتابك از رجال معروف كرمان در آن عصر بود و افضل دربارهء او گويد : « . . . قطب الدين اتابك محمد بزقش [ متوفى هشتم رمضان 592 ه ر 1195 م ] مردى حليم ، خردمند ، عاقل بود و در آداب سپاهيگرى كشيده عنان و دانسته . در اواخر عهد ملك طغرل ، او را منصب دادبگى دادند . . . [ قطب الدين عاقبت اتابك شد ] اگر مؤيد الدين ريحان خواست و گرنه ، و همگى كار كرمان باز وى افتاد و احوال او در ارتفاع و انخفاض ، مرة هكذا ، و مرة هكذا . . . و من در خدمت او بودم و ديوان انشاء او به من مفوض . . . » محمد بن ابراهيم نيز گويد : « افضل الدين ابو حامد كه معروف است به افضل كرمانى و دبير اتابك محمد بن اتابك بوزقش بوده و در محفل پسران طغرلشاه رتبت جلوس داشته . » « 2 » شرح حال اين اتابك و رقيب او مؤيد الدين ريحان را در حواشى تاريخ كرمان به تفصيل آوردهام . در حقيقت سياست و ادارهء امور كرمان در دورهء فترت بيست سالهء پسران طغرلشاه بدست اين مرد بوده است و متأسفانهء همه كوششهائى كه براى نجات كرمان از فترات روزگار كرد ، بىنتيجه ماند . او از هر درى ( فارس ، عراق ، يزد ، خراسان و حتى قوم غز و شبانكاره ) كمك خواست ، اما كمكها بىنتيجه بود ، زيرا فساد درخت از خود درخت بود و مركز كار كرمان آشفته مانده و اولاد طغرلشاه اختلاف داشتند . در سال 659 ه - 1260 م كه اتابك محمد از ياران مسلم ملك ارسلان شد ، افضل نيز در دستگاه ارسلان مقامى يافت . در سال 562 خراجى ( - 569 ه ر 1173 م . ) بين ملك ارسلان و بهرامشاه در اين جنگ درافتاد ، لشكريان بهرامشاه كه بيشتر از خراسان آمده بودند ، حمله كردند ولى ملك ارسلان و اتابك محمد ايستادند و بالاخره
--> ( 1 ) - بدايع الازمان چاپ دكتر مهدى بيانى ص 45 . ( 2 ) - سلجوقيان و غز در كرمان ص 36