اينك آن را به صورت شرح احوال افضل به پيشگاه استاد على محمد عامرى پيش‌كش مىسازد ، درست مصداق قول شاعر : سنت ابر است اين ، كه هرچه گيرد ز بحر * جمع كند جمله را ، باز به دريا دهد ضمنا ، از جهت اين‌كه ، افضل كرمان ، علاوه بر تبحر در انشاء و دبيرى و خط و ربط و تاريخ‌نگارى ، در حرفهء طب و صحت مزاج نيز مردى كامل و حاذق بود - و شايد درين مورد ، نخستين‌بار ، نگارنده در مقدمات تواريخ كرمان اشاراتى كرده باشد - براى خالى نبودن عريضه - به قول امروزىها - يكى از رسالات طبى و بهداشتى او را - براى نخستين‌بار چاپ مىكند . اين رساله در پيشگيرى بيمارىها و در واقع تعليم بهداشت - به معناى امروزى - و همان است كه امروز مىگويند « پيش‌گيرى مهم‌تر از معالجه است » ، و عجب آنكه هفتصد سال پيش هم ، افضل كرمان مىگفت : « حفظ صحت يك نيمه از جزو عمل است از علم طب ، و نيمهء ديگر علاج بيماران است » . « 1 » * * * به هرحال ، اينك به شرح احوال افضل كرمان - كه من او را بيهقى كرمان خوانده‌ام - مىپردازيم و سپس متن رساله طبى او را چاپ مىكنيم . افضل كرمان و تواريخ او تاج الزمان افضل الدين احمد حامد كوهبنانى « 2 » كرمانى از فضلا و نويسندگان بزرگ و برجستهء كرمان است كه سه اثر نفيس و بزرگ از او باقىمانده . نام افضل كرمانى در تاريخ سلاجقه ، افضل الدين ابو حامد احمد كرمانى آمده است . از زندگانى ابو حامد كرمانى در نيمهء دوم قرن ششم هجرى تا حدى اطلاع داريم ، و اين در زمانى است كه افضل الدين سنين جوانى را طبعا پشت سر گذاشته و به منصب نديمى و منشىگرى ملوك و امراى كرمان رسيده است . از دورهء اوليهء زندگانى افضل اطلاعى در دست نداريم ، و متأسفانه شرح حال اين مورخ بزرگ نيز در جائى مضبوط نيست . افضل حداقل تا حدود سال 615 ه . ( 1218 م . ) ( زمان هجوم مغول ) حيات داشته است و بنابراين اگر حداكثر عمر او را به حدود هشتاد سال هم برسانيم

--> ( 1 ) - از مقدمهء رسالهء حاضر . ( 2 ) - اين نسبت را در « گاهنامهء 1310 » ديده‌ام .