مؤلف مجهول

95

ظفرنامه خسروى ( شرح حكمروايى سيد امير نصر الله بهادر سلطان بن حيدر بر بخارا وسمرقند ، 1277 - 1242 ه . ق ) ( فارسى )

عالى فى الفور جماعت لشكرى هجوم نموده هر فوجى در مقابل خود خندق عميق و ديوار مرتفع برداشته سنگر استوار نمودند . بعد از آن فرمان قضا جريان نفاذ يافت كه سران سپاه و سرهنگان حشمت آگاه هر كدام با توهات خودها صدمات يوسون قلعه‌گيرى را مهيا نموده ، آمادهء حرب و قتال شوند . حسب الفرمان عالى ميران اونك از جانب دست راست و ميران سول از جانب دست چپ دور باروى ديزق را تقسيم نموده مورجلهاى معين گرفته شينكها پخش كرده ، از هر مورجل عراده‌هاى توپ قلعه‌كوب را در برابر قلعه گذاشته ، سعى و كوشش نموده چندان جد و جهد به كار بردند كه از صداى توپ و تفنگ و از آواز كوس و گوركه زمين و زمان ، كوه و دشت و بيابان چون كورهء سيماب در اضطراب درآمده بود . درونيان را دود حسرت در دماغ پيچيده ، آتش بلا بر سر آنها از جانب سما مىباريد . القصه ، به همين نسق تا به يك هفته در ما بين ، كوشش و كشش بسيارى واقع شده نزديك آمده بود كه اهالى ديزق را جان از تن و روان از بدن مفارقت كند ، فقراى اندرونى را خوف و هراس در دل افتاده ، همه اتفاق نموده ، مصلحت بر آن نهادند كه تا مايان باشيم ، همه فقرا و رعاياى قديمى و دعاگوى ذات عالى مىباشيم چه ضرور است كه به پاسداشت خاطر حاكم ظالم خودها را در گرداب لجّهء بلا افكنيم . چارهء كار همين‌كه شبى مخفى از يك طرف دروازه را گشاده عرايض بندگى را به ذات همايون عالى مىرسانيم . اميد است كه پادشاهى نموده از جريمه مايان كه بىاختياريست درگذرند . پس همه فقرا به همين مشورت اتّفاق نموده ، مترصد وقت بودند . شاهى پروانچى و عظيم باى دادخواه كه هردو نامور بفرموده محمد على خان خوقندى به دو هزار ايلغر سرآمد شده آمده به درون حصار ديزق قبل شده مانده بودند ، هردو نامبردگان مذكورين از اين حادثهء هايلهء جانكاه و از گفت‌وشنود فقرا در انديشه شده ، بعد از گذشتن يك هفته از مدت محاصرهء جماعت ايلغرى اتفاق نموده ، نصف از شب دروازهء جانب تاشكند رويه را گشاده ، دو نامور مذكور مع دو هزار ايلغر از هراسى كه به دل آنها مستولى گرديده بود ، از درون