مؤلف مجهول
23
ظفرنامه خسروى ( شرح حكمروايى سيد امير نصر الله بهادر سلطان بن حيدر بر بخارا وسمرقند ، 1277 - 1242 ه . ق ) ( فارسى )
بنام خدا ترجمهء مقدمهء روسى كتاب ظفرنامهء خسروى و نويسندهء آن در زمان نوين امكانات فراوان فراهم آمد تا روزگار مردمان آسياى مركزى و كشورهاى همسايه ، از جمله افغانستان و ايران ، به رشتهء تحقيق كشيده شود . كتابخانههاى غنى و آرشيوها اكنون در دسترس قرار دارند ، دستنويسهاى بسيارى كه داراى اخبار گرانبها از تاريخ ، اقتصاد و ادب و فرهنگ كشورها هستند ، در اختيار پژوهشگرانند . اما اطلاعات و مطالب اين منابع هنوز كافى نمىباشد . هرچند آن دستنويسها از طرف تاريخنگاران دربارى و با سپارش حاكمان زمان نگاشته شدهاند ، و از بسيارى مسائل سياسى و اجتماعى گريز كردهاند ، مطالب فراوان و ارزشمندى را دربر دارند . اين نوع تاريخنامهها ، عادتا با سپارش حاكمى ، به ستايش و تعريف از كارنامه و پيروزىها ، پهلوانى و عالىهمتىهاى آنان نوشته مىشدند . در مركز اين تاريخنامهها حكايات جنگ و لشكركشىها ، مناسبات ميان حاكمان ، روزگار دربار و درباريان قرار داشتند . روحيهء تملّق و خوشآمدگويى تقريبا همهء تاريخنامههاى زمان پيشين را فراگرفته است . و اما در اين نوع كتابها گاهى حقيقت به دست قلم داده مىشد ، حقيقتهاى تلخى مانند كشتار و سوختار بيرحمانه ، پخش و سركوب شورشهاى دادخواهانهء خلقى ؛ ليكن اين كار در پرده و احتياطكارانه صورت مىگرفت . دربارهء بيان آشكارا و بتفصيل و انتقادى از نظام موجوده جاى حرف هم نبود . نويسندگان در بيان حادثات و واقعات از ديدگاه خود و يا از نظر حاكم زمان نگاه مىكردند .