حمد الله مستوفى قزوينى
مقدمهء مصحح 8
ظفرنامه ( قسم الاسلاميه ) ( فارسى )
اين متن عرضه شده است . امّا پيش از پرداختن به ظفرنامه و آشنايى با شرح احوال و آراى مؤلّف آن ، به اشاراتى هرچند كوتاه و كمدامنه در باب اوضاع اجتماعى ايران در دوران ايلخانان مغول ( دوران زندگانى حمد اللّه مستوفى ) مىپردازد . الف ) اوضاع اجتماعى ايران در قرن هفتم هجرى سرزمين ما بهسبب وضعيّت جغرافيايى و سوق الجيشى آن ، از ديرباز دستخوش تهاجم اقوام و طايفههاى گوناگون بوده است كه از آن جمله مىتوان حملهء قوم مغول ( 616 ه ) به ايران را برشمرد كه نشان پيامدهاى آن ساليان سال برجاى مانده است . تاختوتاز و كشتار وحشيانهء آن قوم بدوى كه بر اثر آن هزاران انسان كشته شدند و آثار مدنيّت از قبيل مدارس ، بناهاى تاريخى و كتابخانههاى ارزشمند نيشابور ، مرو و بغداد و ديگر مراكز علمى و ادبى ايران ويران گشت . البتّه ، از آنجا كه قوم ايرانى همواره در جستجوى دانش و ادب بوده است ، دانشمندان و ادباى ما از پاى ننشستند و ديگربار به بازسازى فرهنگ و ادب ايران پرداختند . بالمآل ، دوران حكومت ايلخانان مغول يكى از پررونقترين دوران پيشرفت دانش و فرهنگ و ادب ايران شد ، بهنحوى كه آثار چشمگيرى از آن دوران بهجاى مانده است . آثارى از قبيل جهانگشاى جوينى اثر عطاملك جوينى ( 658 ه ) و جامع التّواريخ رشيدى اثر رشيد الدّين فضل اللّه همدانى ( 710 ه ) ، تاريخ گزيده ، اثر حمد اللّه مستوفى ( 730 ه ) و ظفرنامه ، اثر ديگر حمد اللّه مستوفى ( 735 ه ) ( منظومهاى كه موضوع نگارش و عرضهء اين مقدّمه و تصحيح متن حاضر است ) و بسيارى آثار ديگر كه هركدام در تاريخ ادبيات ايران اهميّت ويژهاى دارند . ب ) شرح احوال و آثار حمد اللّه مستوفى شرح احوال مؤلّف : حمد اللّه ( حمد ) بن تاج الدّين ، ابى بكر بن زين الدّين احمد ( حمد ) بن امين الدّين ابى نصر مستوفى ، شاعر ، مورّخ و جغرافيانويس ايران در قرن هشتم هجرى قمرى در قزوين بهدنيا آمد . از آنجا كه خانوادهاش غالبا مستوفى و متصدّى امور ديوانى بودند ، وى چندى در كنار خواجه رشيد الدّين فضل اللّه وزير ، متصدّى ماليات قزوين ، زنجان ،