اثر ديگرش نزهت القلوب ( 740 ه ) و ظفرنامه نام دارند كه پس از اين مختصرا به هريك اشاره مىشود . مذهب حمد اللّه مستوفى حمد اللّه مستوفى پيرو مذهب شافعى بود . مذهب شافعى از بغداد و مصر ، مراكز عمدهء تعليم امام شافعى ابو عبد اللّه محمد ابن ادريس ( 150 - 204 ه . ق . ) مؤسس مذهب شافعيه ، نشر يافت و در قرون سوم و چهارم هجرى پيروان بسيارى پيدا كرد . اصول اجتهاد در مذهب شافعى را مىتوان در دو مذهب مالك و ابو حنيفه جست ، زيرا شافعى در شهر مدينه ديرزمانى در ملازمت مالك بود و از پيروان او به شمار مىرفت و در نزد وى تلمذ كرده بود . سپس به يمن رفت و در آنجا به رفت‌وآمد با علويان پرداخت و سرانجام با گروهى از آنان دستگير و به رقه نزد هارون الرّشيد اعزام گرديد ( 187 ه . ق . ) ، ولى خليفه او را بخشيد . چندى در مصر بود و در 195 ه . ق . به بغداد رفت و به تدريس پرداخت . در آنجا بود كه با خواندن كتاب اوسط ابو حنيفه و تدريس مذهب او و يارانش به آراء نوينى دست يافت كه با نظريات سابقش مخالف بود . در مدارك اجتهاد به مذهب شافعى ، اصل بر قرآن و سنت است و اگر سنتى نبود ، بر وفق قرآن و سنت بايد قياس كرد . در اصل ، مذهب شافعى ، جامع شيوهء اهل قياس و اهل حديث است و در واقع واسطه و تلفيقى از اين دو شيوه است . امام شافعى به قول مشهور در 204 ه . در فسطاط درگذشت . مهمترين اثر وى كتاب الام است كه مجموعه نوشته‌هاى او به‌شمار مىرود و فهرست آثارش در معجم الادباء و كشف الظّنون و منابع ديگر آمده است . از كسانى كه مذهب شافعى را در مشرق ايران رواج دادند ، محمّد بن قفال چاچى ( متوفى 365 ه . ) است كه طريقهء شافعى را در ماورا النّهر و خراسان پراكند . وى از طرفداران اعتزال و صاحب تأليفات بسيار در فقه و اصول است . چنان‌كه گفته شد ، حمد اللّه مستوفى از شافعيه بود ، ليكن به ابراز عقيدهء خود نيز پرداخته است . به اين صورت كه پس از ذكر خلافت خلفاى راشدين ، يعنى ابو بكر ، عمر بن خطّاب ، عثمان بن عفّان و حضرت على ( ع ) ، به خلافت حضرت امام حسن ( ع ) با عنوان « خلافت امير المؤمنين ، حامد رسول ربّ العالمين ، الحسن المجتبى بن