حمد الله مستوفى قزوينى
مقدمهء مصحح 42
ظفرنامه ( قسم الاسلاميه ) ( فارسى )
1 . « مقدّمه و تأمّلات فلسفى كتاب ظفرنامه » مشتمل بر 455 بيت . 2 . « ديباجهء » جزو نخستين ، مشتمل بر 90 بيت . 3 . « متن » جزو نخستين با عنوان « احوال رسول ، صلّى اللّه عليه و سلّم » مشتمل بر 9337 بيت . ( جمع ابيات اين جزو 9882 بيت است ) . جزو حاضر كه موضوع مجلّد اوّل است ، حاوى اخبار و روايات مربوط به سرآغاز دين اسلام و شرح احوال و سوانح زندگانى حضرت رسول اكرم ، محمّد المصطفى ، صلّى اللّه عليه و سلّم ، است كه اصطلاحا « سيرة النبى » ( سيرت رسول اللّه ) خوانده مىشده و همچنين غزوات و سراياى آن حضرت را در آن مدّت ، اصطلاحا « مغازى » و مجتمعا « سير و مغازى » عنوان مىدادهاند . صاحب ظفرنامه مقصد خود از اين نحوه ترتيب و تبويب كتاب و انتخاب اين روند را در تدوين اين تاريخ منظوم ادامهء بخش تاريخى شاهنامهء فردوسى و ضمنا پركردن جايهاى خالى و فروگذار شدهء از جانب مقتداى خود يعنى صاحب شاهنامه ، عنوان داشته است : دگر چند فردوسى پرهنر * سخن گفته بُد تا زمان عمر و ليكن چو از سيّد المرسلين * نگفت ايچ حالى ز مهر و ز كين در اين فن نديدم ز دانش روا * نگفتن حكايات آن پيشوا چو در هر دو عالم شد او مقتدا * به دو كردن اولى بود ابتدا ز بهر تيمّن ز سيّد سِخُن * نخستين فگندم در اين نامه بُن ز فردوسى ار چند كردم گذر * نكوهش نيابم ز دانا گذر كه چون كار سيّد به نظم آورم * به هر دو سرا زآن سخن برخورم به نيكى بيفزايدم بارگاه * ز فرّ محمّد به حكمِ إله ب ) منابع ظفرنامه در جزو نخست : منابع حمد اللّه مستوفى بنابر اعلام خود او در ديباجهء جزو نخست پنج تن مورّخ زير بودهاند : 1 . محمّد بن جرير طبرى ( م 310 ه ) صاحب تاريخ الرّسل و الملوك معروف به تاريخ طبرى و مصنّف شهير تفسير كبير طبرى است . تاريخ طبرى عمدهترين كتابى است كه بيشترين روايات را از محمّد بن اسحاق بن يسار المطّلبى ، صاحب المبتدء و مغازى و المبعث و سيره ، قديمترين جامع و مدوّن سير و مغازى رسول اللّه است ، در خود جمع آورده است . و