حمد الله مستوفى قزوينى

مقدمهء مصحح 30

ظفرنامه ( قسم الاسلاميه ) ( فارسى )

كمتر و حمد اللّه مستوفى به دليل زمينهء خاصّ كارش و همچنين دوره‌اى كه در آن زيست مىكرده است ، در مجالى وسيعتر ، به ابراز و اظهار مكرّر عقيدهء خود پرداخته‌اند ، از جمله آن كه حمد اللّه مستوفى بعد از ذكر خلافت خلفاى راشدين ، يعنى ابو بكر صدّيق ، عمر بن خطّاب ، عثمان بن عفّان ، حضرت على ( ع ) و امام حسن ( ع ) ، از حكومت بنى اميّه به بعد را با عنوان « سلطنت . . . » ياد مىكند ، و در طول دوران حكومت خلفاى اسلامى از حضرات ائمّهء معصومين در موضع و موقع خاصّ خود با عنوان مستقلّ « امّام معصوم » ياد كرده است . وى حتّى در تاريخ گزيده فصلى را آورده است با عنوان « در ذكر تمامى ائمّهء معصومين ، رضوان اللّه عليهم اجمعين ، كه حجّة الحقّ على الخلق بودند » ؛ و نيز امام حسين ( ع ) را « الامام الشّهيد » خطاب كرده و سومين امام برشمرده است ، تا به امام مهدى ( عج ) رسيده و آن حضرت را چنين خطاب مىكند : « دوازدهم امام و خاتم ائمّهء معصومين » . باوجوداين وى خود را به تصريح پيرو مذهب شافعى مىداند ، گرچه از فحواى آثار وى اين بنده بوى نوعى تقيّه را استشمام كرده است ، و اللّه اعلم بالصّواب . روش تقسيم و تبويب ظفرنامه موضوع منظومهء ظفرنامه متضمّن و منقسم است بر سه قسم : الف ) قسم الاسلاميّه : كه مشتمل است بر تاريخ زندگانى حضرت محمّد ( ص ) از تولّد و ظهور اسلام تا رحلت آن حضرت ( موضوع مجلّد حاضر ) و تاريخ اسلام از خلفاى راشدين تا انقراض بنى عبّاس ( متضمّن بيست و پنجهزار بيت ) . ب ) قسم الأحكامى ( عجمى ) : تاريخ دورهء سلطنت سلسله‌هاى سلاطين ايران ( متضمّن بيست هزار بيت ) . ج ) قسم السّلطانى : تاريخ دورهء حكومت مغول و ايلخانان تا سال 735 هجرى . ( متضمّن سى هزار بيت ) . ( جمع ابيات منظومه هفتاد و پنجهزار بيت است ) . مطالب يادشدهء بالا طىّ ابياتى در ظفرنامه بدين صورت بيان شده است : « چو كردم شروع اندر اين داستان * كه آرم به‌هم كارِ آن راستان در اين خواستم ياورى از خدا * خرد گشت طبع مرا رهنما مرا گفت : « چون ايزدِ دادگر * ترا داد طبعِ روان و هنر