الاول ابو الحسن بويه الديلمى او را فخر الدوله لقب بود ، و آغاز دولت او آن بود ، كه امير [ ( 1 ) ] اهواز بود ، چون تركان بغداد كه سر ايشان توزون بود ، امير المؤمنين المتقى باللّه را بگرفتند و ميل كشيدند و بنشاندند ، و راتبه [ ( 2 ) ] او روان كردند و مستكفى باللّه كه پسر متقى بود بخلافت نشاندند ، و خود امير الامرا شد و كارها در ضبط آورد ، ابو الحسن بويه ديلم را جمع كرد ، و روى به بغداد نهاد و با تركان مدت چهار ماه مصاف كرد ، به آخر تركان منهزم شدند ، و بغداد ابو الحسن فرو گرفت ، و بر جمله امور ممالك خلافت ، فرمان او نافذ گشت جماعت منهيان ابو الحسن را خبر كردند ، كه مستكفى باللّه با تو غدر خواهد كرد تا ترا هلاك كند ابو الحسن بويه فرصت طلبيد و مستكفى را بگرفت و ميل كشيد در سنه اربع و ثلثين و ثلث مائه . و أمير المؤمنين المطيع باللّه را اسمى بيش نبود ، ملك او ميراند ، و فرماندهى ميكرد ، و حل و عقد امور خلافت بدست او بود ، و اين ابو الحسن [ ( 3 ) ] بويه رسوم نيكو نهاد ، و جمله ويرانيهاء بغداد معمور گردانيد ، و رسم بدانچه ( در ) بغداد بهر محلت زندانى بود بر انداخت ، و پسر او ابو الهيجا [ ( 4 ) ] را موصل بمقاطعه داد ، برادر خود على بن بويه را جمال الدوله [ ( 5 ) ] لقب داد ، و ديگر برادر خود حسن را ركن الدوله لقب داد ، و روز بروز پادشاهى آل بويه برتر شدن گرفت . و الباقى اللّه تعالى و الملك الدائم ، لا فناء لملكه ، و لا زوال لسلطانه حى لا يموت ، و قيوم لا يفنى جلت قدرته ، و تعالى كبريائه ، و تقدست أسماؤه . الثانى الحسن [ ( 6 ) ] بن بويه الديلمى امير همدان و رى بود ، و مروت تمام داشت و آلت و عدت بسيار ، و رجال ديلم

--> [ ( 1 ) ] اصل : اسير . راورتى و پ : امير [ ( 2 ) ] الراتب : ما يقدم مكافاه لمن هو فى منصب او خدمه ( المنجد ) . [ ( 3 ) ] اصل : ابو المحسن [ ( 4 ) ] كذا . پ : ابو الهجا . راورتى گويد : كه در بعضى نسخ خطى ضمير او نيامده و عبارت چنين است : و پسر ابو الهيجا . و ابو الهيجا ، ظاهرا همان عبد اللّه بن حمدان بن حمدون است حكمدار موصل و شام . چون وى بقول لن پول در 317 ه از جهان رفته ، بنابران بايد پسر ابو الهيجا اصح باشد ، كه نام او ناصر الدوله الحسين بود [ ( 5 ) ] راورتى گويد : كه على را عماد الدوله لقب داد . [ ( 6 ) ] راورتى گويد : نام وى ابو الحسين احمد بود و لقب او معز الدوله ، و برادر بزرگش ابو الحسن على بود .