محمد حسن خان اعتماد السلطنه
44
صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )
شرح حال ميرزا محمد شفيع صدر اعظم بندپئى مازندرانى ميرزا محمد شفيع صدر اعظم بندپئى مازندرانى و اصفهانى الاصل ، صدرى رفيع القدر بود كه در اوان سلطنت شاه شهيد آقا محمد خان قاجار ، گاهى به وزارت پرداخته و گاهى در صحراى استعفا رحل اقامت انداخته است . در سنهء هزار و دويست و پانزده در عصر خاقان مغفور فتحعلى شاه طاب ثراه بالاستقلال بدون اختلال احدى به كار صدارت پرداخته و به طرز نيكو از عهده برآمده است ، چنان كه دوست و دشمن در نيكى فطرت و پاكى طينت و حسن سجيت و صدق طويت او اتفاق دارند ، همانا واقعا بدون ملاحظه خودپرستى از صميم قلب دولتخواه و جاننثار دولت قاجاريه بوده است و بهيچوجه در تدابيرات داخله و مذاكرات با خارجه خبط و خطائى ننموده است ، به سلامت نفس و ملايمت طبع و خداشناسى و دولتخواهى و مردمدارى شهرهء آفاق بوده است ، هيچكس او را منكر ننموده است ، همانا نكرى و جربزهء اصفهانيت خود را با سلامت و صداقت مازندرانى خود مخلوط و مركب نموده ، خود را به حد اعتدال درآورده است ، حالت توسط در كار را كه خير الامور است ، از دست نداده و استبداد و لجاجت را بر كنار نهاده ، در دو جهان سالم و غانم زيسته است ، چنانچه شاهزادهء آزاده مرحوم اعتضاد السلطنه على قلى ميرزا « 1 » در كتاب خود مسمى به اكسير التواريخ در حق او گفته است :
--> ( 1 ) - اعتضاد السلطنه ، على قلى ميرزا پسر فتحعلى شاه قاجار ( متولد 1234 ه . ق و متوفى به تاريخ دهم محرم سال 1298 ق . ) از فضلاى مشهور سلسلهء قاجاريه بود . وى در كسب كمال اهتمام -