محمد حسن خان اعتماد السلطنه

39

صدر التواريخ يا تاريخ صدور قاجار ( فارسى )

برپا داشت و خود اسلحه پوشيد مستعد جنگ و دافع ننگ شد ، ساز رزم كرد و عزم را جزم نمود كه اين ده هزار را حتما به كشتن دهد و صد هزار از روميانرا از پا در - آورد يا آنكه مراتب حفظ و وقايهء ناموس كند . آنگاه دو هزار نفر از ينكچريان و عسكريان و گمركچيان به خيال خام رو به طرف خيام روان شدند ، چون استقامت ايرانيانرا ديدند به يك سو كشيدند و اقدام به اينعمل را خلاف شمردند . رئيس گمرك جمعيت خود را در خارج گذاشته خود با چند نفر از حاجيان به خيمهء حاجى ميرزا عليرضا درآمدند و نهايت ادب و احترام و انسانيت را مرعى داشتند بعد از صرف قهوه و قليان تلخى را بر كنار گذاشته به اظهار مودت و مصافات خود را شيرين‌كام كردند و مراجعت نمودند . و نيز وقتى كه حاجى ميرزا عليرضا از مكه مراجعت مىكردند از حلب به بغداد مىآمدند طوايف اكراد بناى لجاج و عناد را گذاشته خواستند كه خودسرى كنند و به مال و زخارف اينان دست‌اندازى نمايند ، باز اهتمامات و سياست حاجى ميرزا عليرضا را طورى ديدند كه دست از پا خطا نكرده به راه صلح و مسالمت آمدند حاجى ميرزا عليرضا از مردمان نيك‌فطرت و خوش‌طينت بوده در طهران مىزيسته است و در حظيرهء حرم شاهانه معتمد شده و ايچ آقاسى دولت صاحبقرانى بوده . هيچكس را نديده و نشنيده‌ايم كه آن مرحوم را به بدى ياد كند ، جميع مردم او را مىستايند و طلب مغفرت براى او مىنمايند . يكى از آثار خير او در طهران اجراء قناتى است كه مشهور به قنات حاجى عليرضا است كه دهنهء فرهنگ آن در خيابان دهنهء بازارچهء سرچشمه است ، نصفى از محلات عودلاجان و محلهء چاله‌ميدان را كه قريب پنجاه هزار خانوار است ، سيراب و مشروب مىكند و اين قنات آب بسيار دارد و هميشه منبع خير است ، آب گواراى صافى دارد و وقف بر اين محلات است . اين حاجى عليرضا عم جناب جلالتمآت آقا ميرزا فتحعلى خان صاحبديوان است كه از وزراى بزرگ ايران بوده و حالا والى مملكت خراسان و سيستان است . پسر ديگر حاجى ابراهيم خان شيرازى كه در زمان فناى پدر طفل بوده و مورد عنايت واقعشده ، ميرزا على اكبر است كه او تجديد اين سلسله نموده خود را