و كمال در آن هيچ ظاهرسازى نيست ، در اين صورت اگر تمام مسطورات اين صحيفه منتشر شود ، يمكن كه اخلاف صدور و وزراى عظام اسلاف ، از نگارنده ملول و مكدر شوند ، غافل كه نوع بشر با هر قسم كمال در قيد و بند طبيعت است و مبتلا به انواع منقصت و در زندگانى شخصى بزرگان قرون اخيرهء فرنگ از قبيل ناپلئون بناپارت و فردريك پروس نديده‌اند ، تا بدانند انسان ملك و معصوم نيست و امور طبيعى ماوراى ماهيت جلالت ذاتى و بزرگيست ، پس اين بنده از خازن كتابخانهء عالى مستدعى است كه مطالعهء اين مسوده را خاص بندگان حضرت داند و بر آن باشند كه اين نوشته را هركس نخواند و گمان نبرد كه نگارنده از ادب دور است و از ملاحظات ظاهر مهجور و حال آنكه اين راه به سر مىپيمايم و پيوسته به قول افصح المتكلمين عليه الرحمه استشهاد مىنمايم و مىگويم : سعدى ادب آنست كه در حضرت خورشيد . * گوئيم كه ما ، خود شب تاريك نديديم چون وزراى عظام ، اسباب نظام ملك و ملت و مايهء انتظام هر دولت و سلطنتند ترجمهء حالشان به منزلهء چشم تاريخ است و دانشمندان عالم را به تاريخ وزرا نظر و اعتناى ديگر باشد ، اين است كه اين نگارش را به پايندگى و اهميت ستوده‌ام و در جمع و تدوين آن سعى و اهتمامى بليغ نموده و اگر همت و اقدام اين ضعيف نبود شايد پاى ديگر اينراه نمىپيمود يا هيچ دست اين عقده نمىگشود . يازده نفر از صدور و وزراى اعظم را در اين كتاب نام برده و شرح حالشان را نگاشته و در فواصل رياست آن اشخاص ، بعضى نيز بوده كه اين كار را در زمانى پرداخته و نموده‌اند ، اما چون به اسم صدارت يا وزارت عظمى ناميده نشده از ترجمهء احوال ايشان صرف‌نظر كرده‌ام . چون نوشدن سال ما و عيد نوروز عجم در آنوقت است كه آفتاب به نقطهء اعتدال مىرسد و باز به گفتهء شيخ شيراز : « عالم را اهتزازى دست مىدهد ، آثار صولت برد آرميده و اوان دولت ورد رسيده » نيازمند حضرت معظم نيز در اين خجسته موقع و فرخنده وقت ، گياه خود را به گلهاى بهارى پيوند كرده ، براى شكفتگى خاطر مبارك فالى به خير و خوشى