ملا محمد مومن كرمانى
63
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
مأموريت گنجعلى خان اين بود كه مواظب خاندان افشارها - و وابستگان آنها - مثل خانواده خواج و ميرميران يزد باشد - و در اين ميان ، قريب پنجاه هزار تومان املاك نفيس خواجههاى كرمان . . . كه به خاطر دختر خواجه عبد القادر در اختيار بيگتاش خان بود - از ميان رفت . باغ بيرامآباد - كه منسوب به بيرام بيگ افشار بود - به تصرف گنجعلى خان درآمد - كه هنوز هم از باغهاى بزرگ كرمان است - و كتيبههاى صفوى دارد . بسيارى از حكام و امرائى كه به كرمان مىآمدند ، در خانههاى بيگتاش خان و بستگان او كه مصادره شده بود - جاى مىگرفتند . باغها و املاك مهمى نيز بيگتاش در زرند و كوهبنان داشت . « 1 » حكومت گنجعلى خان - كه لله و اتابك شاه عباس هم بود - موقتا قدرت ايل افشار را در كرمان كنار گذاشت . او و پسرش عليمردان خان بيش از سى سال حكومت كرمان را داشتند ، در زمان حكومت او نامى از طوايف افشار نيست ، مگر آنجا كه يكى دو تن از رؤساى افشار ، ملك و يا خانهء خود را به گنجعلى خان فروختهاند ، و اين دليل بر اين است كه دست
--> فلسفى ، ج 1 ، ص 164 ؛ و تاريخ پانصد سالهء خوزستان ، كسروى ، ص 53 تا 65 ) . در واقع ، گنجعلى خان حاكم كرمان و بلوچستان تا قندهار ، و اللّهوردى خان حاكم فارس و بنادر و جزاير ، از كسانى هستند كه ركن اعظم قدرت دولت شاه عباس بزرگ بوده است و هر دو نيز دوران حكومت مقتدرانهء طولانى داشتند . بچههاى آنها عليمردان خان و امامقلى خان سالها حكومت كردند و همهء اينها در اواخر كار به وضع وحشتبارى از ميان برداشته شدند . ( 1 ) - من هنوز متحيرم كه اين باغ « شاه هرمز » زرند كه شيخ يحيى از آن جزء محدثات ناصر الدوله فرمانفرما نام مىبرد - به زمين رفته يا به آسمان . ظاهرا چيزى بوده از جنس باغ شازده . گمان من اين است كه باغ قديمى بوده از زمان صفويه و سلجوقى و پيش از آن - و احتمالا وابسته به جماعت زرتشتيان . آيا مىشود كه جزء خالصههاى عصر صفوى و خواج و مصادرههاى آنان بوده باشد ؟