ملا محمد مومن كرمانى
45
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
زنهاى اينها - چه خاندان ميرميران كه دو سه تن از بستگان سلطنت در خانهء او بودند ، و چه خانوادهء بيگتاش كه دختر ميرميران بود . طبق معمول ، هيچكس از مردم كرمان ، خصوصا از خواجگان ديگر يادى نمىكند . آن دختر معصوم كرمانى - و شايد پاريزى ؟ دختر خواجه عبد القادر - كه در اوّل به ازدواج بيگتاش آمده ، خواجه هرچه داشته روى دختر گذاشته و تسليم بيگتاش كرده ، و تازه بيگتاش ، رفته و دختر ميرميران را بر سر دخترش گرفته ، « 1 » و حالا هم او را به جنگ با شاه كشانده است . به روايت عالمآرا : « . . . بيگتاش خان ، به تحريك جهلاء و مردم نادان ، با اندك مردمى كه با او بودند ، به محاربهء يعقوب خان كمر بسته ، از شهر بيرون آمده ، در برابر او صف سپاه آراست . از جانبين دست به آلت قتال برده ، چرخچيان لشكر شيراز حملات متواتر نمودند ؛ و دليران لشكر افشار ، تاب صدمات ايشان آورده ، تزلزل به حال سپاه يزد راه نيافت . بيگتاش خان چون قلّت سپاه خود و كثرت اعداء را مشاهده نمود ، دانست كه اگر به قاعده و آداب جنگ كنند ، مقاومت با آن لشكر بىشمار نمىتوانند كرد - به خاطر آورد كه به طريقى كه در محاربهء عباس سلطان عمل نموده بود به فعل آورده با تمام سپاه خود بر صف لشكر شيراز زند . قول را بدين عزيمت به معتمدان سپرده با خاصّه شجعان لشكر خود از قول جدا شده ، جلو ريز ، بر سر ايشان تاخت و صف سپاه چرخچيان را ويران ساخته ، تزلزل در بنيان ثبات و قرار عسكر شيراز انداخت . يعقوب خان سراسيمه شده از يك صدمه دليرانه كه از غازيان افشار به ظهور آمد
--> ( 1 ) - هم ولى خان و هم بيگتاش خان ظاهرا يك رگه عواطف عرفانى و تعلّق به شاه ولى را داشتهاند ، و هر دو مزار شاه ولى را - چنانكه خواهيم گفت - تعمير كرده و توسعه دادهاند . شايد اين ازدواج ، علاوه بر جنبههاى سياسى جنبهء اعتقادى و عواطف مسلكى نيز داشته است . خواج پاريز و بيد خراب اغلب صوفى بودهاند .