ملا محمد مومن كرمانى
17
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
صفويه نيز باز با همان گلولههايى باشد كه افشارهاى كرمان و سيستان به قلعه قندهار انداختهاند ، و عجب آن است كه شروع و پايان كار نيز ، با نام شاهرخ خان همراه است . براى اينكه بدانيم ، آن شاهرخ خان كه دستور تحرير كتاب تحفة الارشاد را داده كى بوده و كجا بوده ؟ لازم مىآيد تحقيقى در باب خاندان او ، و اصولا افشارهاى كرمان در اينجا بياوريم . افشارها در تاريخ و سياست كرمان آنها كه سفرنامهء خوش انشاى سديد السلطنه را خواندهاند متوجه شدهاند كه او هنگام عبور از راه بندرعباس به كرمان - بر خلاف معمول به جاى تنگ زاغ ، راه تنگ زندان را انتخاب كرده و بالنتيجه گذارش به بافت افتاده است . ضمن تشريع وضع آبادىهاى بين راه ، مىگويد : « . . . أقطاع و افشار كرمان ، دو طايفهء مزبور در خاك كرمان ، و در تحت امر يك ايلخانى باشند ، و ايلخانى از طايفهء افشار تعيين مىشود ، طايفهء اقطاع را تاجيك ، و افشار را ترك گويند . طايفهء اقطاع ، دويست و چهل نفر سرباز به دولت دهد و براى [ خرج ] خانهء هر سرباز ، خود رعايا - علاوه بر حقوقى كه دولت به سرباز هدهد - ساليانه صد و بيست من گندم و بيست و پنج قران وجه دهند . طايفه افشار تقريبا سه هزار به دولت دهد . حقوق هر سوار از دولت ساليانه بيست و پنج تومان و صد و پنجاه من گندم است ، و عليقسوار بايد رعيّت دهد . تقريبا عليق يك سوار هزار من كاه و سيصد من جو شود . سوار افشار بيش از طايفهء أقطاع است . چار هزار نفر شوند . در اقطاع ، سرانهء انسان ، و در افشار سرانهء حيوان دريافت كنند . ماليات بردسيرات كرمان تقريبا بيست و چهار هزار تومان است . « 1 »
--> ( 1 ) - كوهى بسيار رفيع نزديك قريهء كهت ، از آبادىهاى خبر ، وجود دارد كه فاصل ميان بلوك