اقبال يغمايى ( گردآورنده )
51
شهيد راه آزادى سيد جمال واعظ اصفهانى ( فارسى )
دويدن نمىتوانست در كوچهء پشت مجلس سپهسالار سرگردان و نگران ماند . پس از اندكى درنگ به خانهء ميرزا حسن خان تفرشى ( وارسته ) پناه برد . ميرزا حسن خان از مجاهدان و حاميان واقعى مشروطيت و مردى روشنفكر و به آزاديخواهى مشهور بود . وى كه خود در معرض قتل و غارت بود بر عاقبت كار دوست و همفكرش سيد جمال واعظ انديشناك شد . اتفاق را او با ميرزا اسد اللّه خان سرتيپ توپخانه ( پدر دكتر عيسى سپهبدى ) فرزند موسى خان اعتماد الدوله همسايه و همفكر بود از آنكه اسد الله خان نيز در نهان از آزاديخواهان و مجاهدان جانبدارى مىكرد . اگر خانهء ميرزا حسن خان در معرض خطر و غارت بود سراى اسد اللّه خان سرتيپ به دو جهت مكانى امن بود ؛ نخست اينكه وى با خانوادهء سلطنت نسبت داشت و جدش شير خان اعتضاد الدوله پسر دائى عزة الدوله خواهر تنى ناصر الدين شاه و شوهر دوم او بود ، دو ديگر ناصر الدين شاه منصب سرتيپى توپخانه به اسد اللّه خان داده بود . ميرزا حسن خان تفرشى پناهنده شدن سيد جمال الدين واعظ را به خانهء او با همسايه و دوست گراميش اسد اللّه خان سرتيپ در ميان نهاد ، و براى رهايى جان واعظ از او چارهگرى خواست . پرى خانم معروف به خانم مادر آقا ، زن اعتماد الدوله دايى محمد على شاه ، مادر سرتيپ ، زنى باسواد ، روشنفكر ، پرهيزگار و دلير بود . او پس از جدايى از شويش اعتماد الدوله ، با فرزندش ميرزا اسد اللّه زندگى مىكرد . اين زن شجاع وقتى دانست كه جان سيد جمال الدين در خطر است اجازه داد كه وى را از راه پشت بام به خانهشان ببرند . ميرزا حسن خان نيز از همان راه به خانهء يكى از بستگانش فرار كرد . چنان كه اشاره شد پرى خانم زنى هوشمند ، مستعد ، خوشبيان ، نترس و اصلا قراباغى بود . پدرش