ناصر الدين شاه قاجار
42
شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )
كنگاور و خزل ، قوچ ارقالى ديدم . بعد شب بعد از شام ، مردانه شد ، بعد خوابيديم . روز جمعه بيست و پنجم [ شهر رجب ] امروز بايد به بيستون برويم اما آخر به برناج رفتيم . الى بيستون پنج فرسنگ است اما برناج شش يا هفت فرسنگ [ است ] . صبح سوار شديم ، به اسب با وزير خارجه ، دبير عماد الدوله صحبتكنان رفتم ، تا رسيديم به رودخانه گاماساب آب بسيار خوب صافى مىآمد . آب زيادى هم داشت . حالا با اين كمآبى و اينكه جاهاى ديگر هم آب را مىگيرند باز ، بيست سنگ متجاوز آب داشت . در بهار از اين رودخانه با كلك عبور مىشود . و سرچشمهاش از نهاوند است . همه اين رودخانه هم به حاصل مىنشيند و ذره [ اى ] بىمصرف نمىشود . از سمت مشرق مىآيد ، رو به جنوب طرف بيستون ميرود ايضا تفصيل منبع رود گاماساب منبع اين آب از كوه چهلنابالغان نهاوند است . از آنجا داخل خاك خزل شده آب كنگاور و مزارع افشار داخل او مىشود و از طرف خلجرود خزل داخل خاك صحنه مىشود و آبهاى صحنه هم داخل او شده ، در حوالى بيستون آبهاى چمچال داخل او مىشود . و پس از آن آبهاى خاوه كه رودخانه كيزهرود مىگويند ، داخل مىشود و در هليلان آبهاى گهواره و هارونآباد به او ملحق شده و از جايدر ، و صدمره گذشته آبهاى خرمآباد و . . . داخل او شده . مسمّا به كرخه مىشود و از حوالى هويزه « 1 » داخل شط العرب مىشود . [ 285 ] كنار رودخانه و صحرا ، شيرينبيان زيادى داشت . بوته گز هم زياد بود . بلدرچين هم زياد بود . يك بلدرچين روى اسب زدم . حسام السلطنه ، فرهاد ، عماد ، و . . . ديدند خوب زدم . عماد الدوله پيشكشى آورد . مجد الدوله ، حسام السلطنه ، فرهاد ميرزا به دخمه كيكاووس رفته بودند آدم بالا كرده بودند باطناب « 2 » . ايلات شاهسون بغدادى اينانلو خيلى اينجاها آمده چادر زدهاند . از بابت كمعلفى يورت قديمشان . اينجاها علف دارد سوارهء جليلوند از طايفه حاجى سعد الدوله كه در دينور مىنشيند . حاجى سعد الدوله آورده بود ، ملاحظه شد . طرف دست راست دره بود . آبادى و دهات زياد دارد . مىرود به دينور . دينور در قديم شهر عظيمى بوده است . حالا بلوكى است . شهر كرمانشاهان حالا ،
--> ( 1 ) . اصل : حويزه ( 2 ) . اصل : تناب