ناصر الدين شاه قاجار
135
شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )
از مرحوم « 1 » شيخ محمد حسن مجتهد از پول هند ساخته [ است ] . ايوان و تعميرات و طارمى و غيره از جناب شاهنشاه مرحوم شيخ عبد الحسين مباشر بوده است . در سمت مشرق بقعه هانى بن عروه است ، به شرح بقعه مسلم . اصل بقعه شيخ محمد حسين و اضافات را شيخ عبد الحسين ساخته است . در سمت شمال مقبره حضرت خديجهء صغرى دختر امير المومنين ( ع ) است . در سمت قبله ، متصل به بقعه مسلم مقبرهء مختار است ، و به فاصله صد قدم خانه امير المومنين واقع است ، كه براى علامت گنبد كاشى كبودى ساخته شده است . درب اين خانه پهلوى قبر حضرت بوده كه نزديك مقام هفتم معين است ، و حالا براى علامت سنگى نصب كردهاند . سه باب دكان خارج مسجد كه سمت باب الفيل واقع است ، مرحوم شيخ عبد الحسين از پول جمعى خودش ساخته [ است ] . حوض آب شور كه باز همينجا واقع است از سيد محمد تقى بحر العلوم است . حوض آب شيرين را آقا سيد اسمعيل بهبهانى مجتهد از جانب حاجى اسمعيل بهبهانى اعمى « 2 » بانى شده است . » « 3 » مسجدى هم هست ( كه آن ) صعصعه مىگويند اما كوچك و مخروبه است و مسجد حنانه . روز يكشنبه هفدهم [ شهر رمضان ] امروز در منزل بوديم . صبح هوا ابرى بود . خوب هوائى بود . آب دريا موج غريبى داشت . بعد از ناهار باد تند آمد . باران هم آمد رعد و برقى شد . هوا سرد شد . باد همه تجيرها « 4 » را انداخت چادرها را انداخت ، اما حرم كلا به مسجد كوفه رفته بودند . محقق امروز ديده شد . با خانلر خان افشار با هم از راه آب آمده بودند . چون خانلر خان ، در قبايل اعراب سمت ذى الكفل و . . . آشنا و دوست داشته است ، چند شبى در چادرهاى اعراب مهمان شدهاند . حاجى ميرزا على مقدس ناخوش است . ميرزا ابو الفضل كاشى را [ 379 ] فرستاده بودم او را ببيند . مىگفت ابتداى استسقاى دقّى « 5 »
--> ( 1 ) . مقصود محمد شاه قاجار است . ( 2 ) . يك كلمه نامفهوم ( 3 ) . تا اينجا نوشتهها به خط ميرزاى على خان است و بعد از آن مجددا به خط نويسنده اصلى است . ( 4 ) . پردههاى از نى بافته شده ( 5 ) . آب آوردن شكم را استسقا گويند .