را مشخص كرديم . رفتند چادرها را آورده ، لب دريا جاى خوب زدند . اسب الى دويست قدمى توى دريا مىرود . بعد گود مىشود . معقول دريائى است . موج هم دارد ، آب صاف خيلى باصفاست بىبو و نقص ، مرغهاى زياد ماهىخوار ، روى دريا مىپريدند . طول دريا از شمال به جنوب است عرض دريا از مشرق به مغرب است . طول اين دريا دو برابر مرداب انزلى است . عرضش پاره جا كمتر . آبش را مىتوان خورد . تلخ نيست . قدرى شور است . آخر اين دريا جزيره زياد دارد . اما از اين‌جا ديده نمىشود . در آخر اين درياچه رودخانه جارى مىشود . مىرود به درياچه كوچك ديگر مىريزد . بعد از آن هم رودخانه درمىآيد ، داخل فرات مىشود سماوه در آن‌جا واقع است . اصل اين درياچه و آب هم از فاضلاب فرات است . خلاصه آفتاب‌گردان زدند ناهار خورديم . قدرى نشسته بعد سوار شده رفتم ، از دروازه كوچكى كه رو به مغرب است و [ رو به ] دريا به زيارت . اين قلعه دو دروازه دارد . يكى همان ديروزى بود كه وارد شديم ، يكى هم اين است از كوچه بسيار تنگى رفتيم . اما تميز و خوب بود . زيارت كرديم . همه بودند . نماز كرديم . رفتيم توى ضريح . در بالاى سر حضرت . جاى دو انگشت « 1 » حضرت را كه ضريح را درانده است بوسه داده ، زيارت كردم . نشان صورت حضرت را درآجا گذاشتم تبرك بشود . شمشير جهانگشا را هم گفتم آنجا بگذارند انشاء الله تبرك بشود [ 372 ] باز رفتم سر قبر آقا محمد خان ، قدرى نشستيم قبر فرمانفرماى فارس هم در رواق است ، قبر محمد حسن خان برادر شوهر فخر الدوله هم گفتند اين‌جاست ، در رواق است ، پائين آمده سر قبر شيخ مرتضى رفتم . در سر راهرو يعنى درى كه به صحن وارد مىشود ، رو به مشرق اطاقى است ، دو پله مىخورد بالا مىرود دفن است . بعد برگشته آمده سوار شديم . از لب دريا از ميان جمعيت مختلف كه رخت مىشستند ، شنا « 2 » مىكردند ، گذشته رفتيم منزل . كاهوى بسيار بسيار خوب اعلائى دارد نجف . با سكنجبين خورديم . شكر بارى تعالى را كرديم . حرم يك ساعت از شب رفته آمدند . دو باغ در لب درياى

--> ( 1 ) . معروف است كه شخصى بنام « مرة بن قيس » در برابر ضريح مبارك حضرت امير المومنين ( ع ) جسارتى كرد در همان حال دو انگشت مبارك حضرت از ضريح بيرون آمده و او را به دو نيم كرده است و بعد از آن جاى انگشت مبارك حضرت را به جواهر تزئين كرده‌اند . ( 2 ) . اصل : شنو