نجف ، تازه احداث دو باغى كرده‌اند . نخل‌هاى تازه ، سبزىكارى زياد از هر جور مثل دولاب عمل مىآوردند . اين باغى بوده است آبش را با گاو چاه مىريزند ، به زمين باغ ، خلاصه شب خوابيديم . nouchafrin شب بعد از شام مردانه شد به غير از موچول خان كس ديگر نبود . از ناخوشى خودش كه در سفر كشيده بود تعريف ميكرد . روز جمعه پانزدهم [ شهر رمضان ] امروز صبح سوار شده رفتيم به مسجد كوفه ، مسجد قبر مسلم بن عقيل ، هانى بن عروه . شهر كوفه رو به مشرق رفتم ، از صحراى بالاى وادى السلام انداختيم رفتيم ، تا رسيديم به نهر وكيل الملك مرحوم كه ميخواهد آب شيرين از فرات بياورد ، به نجف . اما حاصلى الى حال نبخشيده است بىفايده شده است . انشاء الله تا بعد چه شود ، پلى خاكى داشت ازآجا عبور كرديم . تيمور ميرزا ، امين الملك ، هاشم ، ميرزا على خان ، عرفانچى ، پاشايان ، يحيى خان و . . . امين السلطان بودند قدرى كه راه رفتيم . گرسنه شدم . در صحرا ناهار افتاديم ناهار خورده بعد سوار كالسكه شده ، رو به مسجد كوفه رانديم . تا رسيديم به نهر بزرگ قديمى يا خندق و قلعه كوفه بوده است . الله اعلم . آنجا سوار اسب شده ، داخل خرابه‌هاى كوفه شدم الحمد الله تعالى كه شهرى است خراب . بجز تل خاك چيزى نيست . مثل شهر رى آجرهاى كوچك ريخته است . رسيديم مسجد كوفه . وزير خارجه ، حسام السلطنه ، پاشايان ، والى پاشا ، كامل پاشا ، على پاشا ، دم در مسجد ايستاده بودند . پياده شدم . اول بعضى محوطه‌هاست براى بستن مال « 1 » و . . . چاه آب و آب‌انبار و شير گذاشته‌اند ، آب‌انبار جاى متعفنى بود . بعد داخل مسجد مىشود . جائى است بزرگ ، دورتادور پنجره و مثل طاق‌نما طور ، [ 373 ] شبيه اطراف مدرسه دار الفنون تهران . اما بىستون دراز ، اين‌جا پايه و طاق‌نما طورى است ، دورتادور يعنى شبستان است . وسط مسجد كه حياط « 2 » باشد مقامهاى اوليا و انبيا و امام‌هاست . كه در هريك سكوئى از آجر ساخته‌اند . با يك محراب « 3 » بلندى كه قبله را مشخص كرده‌اند . بايد در هر مقام دو ركعت

--> ( 1 ) . مال : چهارپايان ( 2 ) . اصل : حيات ( 3 ) . اصل : مهراب