ناصر الدين شاه قاجار
111
شهريار جاده ها ( سفرنامه ناصر الدين شاه به عتبات ) ( فارسى )
رانديم ، رو به مغرب راه كالسكه بسيار خوب بود . صحرا صاف ، رانديم ، رانديم ، عقب كالسكه ، تيمور ميرزا و جمعى مىآمدند . متصل عباس ميرزا و تيمور ميرزا با هم حرف مىزدند . دست تكان مىدادند دعوا داشتند ، سرخانه [ اى ] كه عباس ميرزا از ورثه رضا قلى ميرزا خريده است . تيمور مىگويد خانه مال من است . او مىگويد خريدهام . محمد على خان مىگفت كه تيمور به عباس ميرزا مىگفته است ، تو چه چيزى [ هستى ] محمد تقى ميرزا در تهران است . پنج [ برابر ] مثل تو ، در شكمش پيه دارد . عباس ميرزا گفته بود : سگى دارم در بغداد به اندازهء تو مىريند . خلاصه اول رسيديم به يك خان خرابه ، بعد از خرابه نيم فرسنگى كه رفتم ، چاه آبى بود . آبش هم گفتند بد نيست . قدرى تلخ بوده است . از آنجا كه دو فرسنگى رفتم به خان ميرزا هادى [ كه ] سمت دست راست جاده « 1 » است رسيديم . قدرى خراب است چند خانوار هم دور خان هست . از آنجا كه دو فرسنگ ديگر رفتيم خان محمودى است . معير الممالك چادرهايش را اينجا زده بود . گويا شب اينجا مىماند . دبير الملك هم چادر پوشش را توى صحن خان زده است . او هم گويا شب آنجاست اين خان را تازه تعمير و ساختهاند . خوب ساختهاند . ناتمام است خانوار هم داشت . دو فرسنگ هم كه از اينجا گذشتيم خان « بئرنوس » است خان خوب آبادى بود . خانوار هم داشت . از آنجا كه مىرود الى دو فرسنگ ديگر مىرود خان مزراقچى است . خان آبادى است خانوار دارد ، نهر خشك بزرگى داشت مشهور به نهر اسكندريه . اعراب زيادى در اين خانات بودند . در محاذى خان مزراقچى دست چپ ، مسافت دو ميدان اسب ، خانى پيدا بود مسما به صباوه . راه حلّه از آنجاست . و از اين خان مزراقچى نخلهاى كنار مسيب پيدا بود امروز توى كالسكه ، نارنگى [ و ] پرتقال خورديم . دو قليان كشيديم . گنبد طفلان مسلم بن عقيل هم پيدا بود طرف دست چپ دو گنبد است ، از كاشى . از بناهاى حسين خان سردار است . خلاصه رانديم به ده مسيّب بعضى سواره نظام متوقف اينجا كه ، ميانش خوشگل هم داشت . [ 357 ] آمده بودند با قائم مقام اينجا « مصطفى بيك » يكبار رسيديم به كنار فرات . بسيار عريض به نظر آمد . رودخانه بزرگى است . قدرى آبش گلآلود است . مثل دجلهء بغداد صاف نبود . اما جريانش معلوم بود . و تند هم مىرود . آب بغداد
--> ( 1 ) . اصل : جعده