ظريفى ملتفت مطلب شده پرسيد كار مريض بكجا رسيد ؟ جواب گفت در زير عمل برحمت ايزدى پيوست . ظريف گفت آقاى دكتر ! اگر زنده ماندن مريض شرط اساسى عمل نبود ، عبث بخودتان زحمت داده ، آلات دقيقهء جراحى را به كار برده‌ايد ، قصاب سرگذر با ساطورش مسلما جگر مريض را زودتر بيرون ميآورد . معذلك ، در اينجا از ذكر يك حقيقت نميتوانيم خوددارى بكنيم ، و اين حقيقت اينست كه شما به حكم مفهوم مخالف اشخاصى را كه با اين قرارداد مشئوم همراه نبوده ، در اين ايران‌كشى و فناى اسلام با شما همعقيده نيستند ، بسعادت حقيقى مملكت بىعلاقه و داراى اغراض جاهلانه ، و حسيات عوام فريبانه وانمود كرده ، مبناى حكم و تصديق آنها را سفاهت ، و مستور داشتن حقيقت قلمداد مينمائيد . ما براى دفاع از علاقه‌مندى خود بسعادت مملكت ، و دور بودن خويش از اغراض جاهلانه ، و حسيات عوام فريبانه و مبتنى بودن حكم و تصديقمان بر عقل سليم ، و منظور داشتن حقايق بشما ميگوئيم كه فقط « پهلوان سياست » و « بزرگترين صدراعظم آسيا » يعنى شخص حضرت اشرف ، صاحب اين عقيده هستيد ، و با اينهمه تملقات كه در اين شريطه از كسانى كه باهم عقيده شوند كرده‌ايد و نسبت‌هاى زشتى كه به اشخاص منكر و مخالف داده‌ايد ، ساير مردم ، همگى حتى نزديكان شما هم ، با اين قرارداد مخالف و از آن تبرى ميجويند . از تنقيد و تدقيق مطالب مندرجه در بيانيهء شما فراغت حاصل كرديم ، حال نوبت قرارداد شما است كه از مقدمهء آن صرف‌نظر كرده ، بمواد آن مىپردازيم . 1 - « دولت انگلستان با قطعيت هرچه تمامتر تعهداتيرا كه مكرر در سابق براى احترام مطلق استقلال و تماميت ايران نموده است تكرار مينمايد . » سابقا در ضمن نقادى بيانيهء شما معنى تعهد استقلال و تماميت يك دولت را از طرف دولت ديگر ، كاملا بيان كرده‌ايم و ميدانيم اين تعهد ، فىنفسه بر سر استقلال مملكت ما چه ميآورد ، گذشته از اين ، ساير مواد استقلالى براى اين دولت باقى نميگذارد كه دولت انگلستان تعهدى در آن موضوع نموده باشد ، و در حقيقت بموجب اين قرارداد بايرانيها ميگوئيد : « شما مستقليد ، ولى اگر بخواهيد با دولتى قرارداد سياسى يا تجارتى ببنديد ، بايد از دولت انگلستان اجازه تحصيل كنيد ! شما مستقليد ، ولى اگر بخواهيد پول قرض كنيد ، بايد از انگليس قرض كنيد ! شما مستقليد ، ولى هرگاه خواسته باشيد راه‌آهن بكشيد ، بايد پول آن را از انگليس قرض كرده ، و به نظر انگليسها و بدست مامورين انگليسى بكشيد ! شما مستقليد ، ولى چنانچه خواسته باشيد براى استخراج معادن و تأسيس كارخانجات در مملكت خود ، اقدامى بنمائيد ، بايد از كابينهء لندن اجازه بگيريد ! شما مستقليد ولى صاحبمنصبان نظامى و عمال كشورى شما ، بايد انگليسى باشند ! شما مستقليد ولى اگر بخواهيد بنقطه‌اى از نقاط كشور قشون سوق دهيد ، بايد از اولياى دولت انگليس اجازه حاصل كنيد ! شما مستقليد ، ولى اگر خواسته باشيد بر عدهء قشون خود بيفزائيد ، بايد متخصصين انگليسى لزوم آن را