معتقد شوند ! شما مستقليد ، ولى اگر بخواهيد تعرفهء گمركى خود را اصلاح كنيد ، بايد مأمورين مخصوص انگليسى در آن نظارت داشته باشند ! و بالاخره شما مستقليد ، ولى در هيچيك از دواير و ادارات مملكتى خود ، به هيچ كارى كه در آن انگليسها دماغ خود را نچپانده ، صرفهء خود و ضرر شما را منظور ندارند ، موفق نخواهيد شد ! » معلوم مىشود اين استقلال خيالى شما از وضوى مرحومهء بىبى تميز « 1 » هم محكمتر است و همان‌طور كه آن عفيفهء صالحه هيچ كار را ناقض وضو نميدانست ، شما هم هيچ چيز را منافى با استقلال نميدانيد . در صورتى كه ، استقلال بقدرى لطيف و باندازه‌اى سريع الانفعال است كه يكى از اين هزار بلائى كه شما در ايران سرش آورده‌ايد ، در ممالك ديگر براى مخدوش كردن ، بلكه از ميان بردن و معدوم نمودن آن كافيست ، و به همين جهت ، در مواقع مهمه كه دول با يكديگر اتفاق و يا اتحاد جنگى مينمايند ، چون ناچار معاهده‌نامهء اين اتفاق و يا اتحاد بعضى مداخلات طرفين را در كار يكديگر مجاز مينمايد ، اين است كه براى اين قبيل معاهدات ، مدت معينى مشخص ميكنند و مقصود عمده از تعيين مدت اين است كه تصور نشود كه يكى از طرفين ، هميشه اقدامات قشونى و مالى دولت ديگر را در كار خود مجاز كرده ، و از اين‌رو استقلال خود را از دست داده است . 2 - « دولت انگلستان خدمات هر عده مستشار متخصص را كه براى لزوم استخدام آنها در ادارات مختلفه بين دولتين توافق حاصل گردد ، بخرج دولت ايران تهيه خواهد كرد . اين مستشارها با كنترات اجير ، و بآن‌ها اختيارات متناسبه داده خواهد شد . كيفيت اين اختيارات بسته بتوافق بين دولت ايران و مستشارها خواهد بود . » اين ماده بدولت انگلستان حق ميدهد كه در لزوم و عدم لزوم وعدهء اين مستشارها مداخلهء مستقيم بنمايد . اختيارات اين مستشارها نيز چون مشروط بتوافق دولت ايران با خود آنها شده است ، مداخلهء غير مستقيم دولت انگلستان را در كليهء كارهاى اين مملكت ايجاب مىكند ، بالفرض اگر دولت انگلستان نظر بمصالح خود در بلعيدن ايران و سندى كه شما از بىكفايتى ايرانيان در بيانيهء خود بدست او داده‌ايد ، اراده نمايد بعنوان مستشار تمام مستخدمين مركزى و ولايتى كليهء وزارت‌خانه‌هاى اين مملكت را از مديران كل مركزى گرفته تا ادنى مأمور ولايتى ، از انگليسها و هندىها انتخاب نمايد ، و اختيارات فوق العاده نيز براى آنها تحصيل كند ، چه مانعى خواهد داشت ؟ و مملكت ما با هندوستان و ساير مستعمرات آسيائى و افريقائى و استراليائى و آمريكائى انگليس چه فرق پيدا خواهد نمود ؟ و مردم ايران از هيئت وزراء و مجلس شوراى ملى و تاج و تخت چه استفاده خواهند كرد ؟ 3 - « دولت انگليس بخرج دولت ايران ، صاحب‌منصبان و ذخاير و مهمات سيستم جديد را براى تشكيل قوهء متحد الشكل كه دولت ايران ايجاد آن را براى حفظ نظم در داخله و سرحدات در نظر دارد تهيه خواهد كرد . عده و مقدار ضرورت صاحب‌منصب و ذخائر و مهمات مزبور بتوسط كميسيونى كه از متخصصين انگليسى و ايران تشكيل خواهد

--> ( 1 ) - موضوع مثنوى شيخ بهائى و معروف است .