عبدالله مستوفى
612
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
مدرسهء حقوق و سياسى از طرف ديگر ، از دو سال قبل ، مدرسهاى باسم مدرسهء حقوق در تحت نظر وزارت عدليه داير شده بود ، كه بداوطلبان تحصيل كردهء مدارس متوسطه درس حقوق ميداد ، و اين مدرسه بعدازظهرها و حتى شبها كلاسهاى خود را برپا كرده ، و اكثر شاگردهاى آن اعضاى جوان وزارت عدليه و ساير وزارتخانهها بودند . در اواخر سال تحصيلى 1305 و 1306 ، كه مدرسهء سياسى دو كلاس اول و دوم خود را بوزارت معارف داد ، بفكر افتادند اين دو مدرسه را يكى كنند . نصرت الدوله فيروز ، در اين خصوص ، خيلى به خود زحمت داد كه اين مؤسسهء دوقلو را تحت ادارهء وزارت عدليه درآورد ، و مثلا خود را بانى و مؤسس مدرسهء حقوق و سياسى بشناساند ، ولى به زودى اسم و مداخلهء نصرت الدوله از ميان رفت و تأسيسات فرهنگى دورهء پهلوى شروع شده ، و مدرسهء حقوق و سياسى حقا از تحت نظر وزارت خارجه و عدليه خارج ، و جزو وزارت معارف شد ، و امروز هم ، روز 28 آذر را كه روز تأسيس اوليهء مدرسهء سياسى است ، روز تأسيس دانشكدهء حقوق بشمار آورده ، و هرساله اين روز را جشن ساليانه ميگيرند . من مخصوصا اين جمله را در اينجا متذكر شدم ، كه حق مؤسس دانشكدهء حقوق و سياسى ، يعنى مرحوم ميرزا حسن خان مشير الدوله حسن پيرنيا را منظور كرده باشم ، و پيشنهاد مىكنم ، كه براى قدرشناسى از آن مرحوم ، مجسمهء او را در دانشكدهء حقوق ، در جاى مناسبى ، برپا نمايند ، يا لااقل ، نيم تنهء او را در سالون مدرسه بگذارند . تأسيس جامعهء فارغ التحصيلهاى مدرسهء سياسى ميدانيم ، از سال 1321 قمرى ، مدرسهء سياسى در هر سال يكدسته فارغ التحصيل بجامعه تحويل داده و عدهء آنها در اين شانزده هفده ساله در حدود صد و بيست سى نفر شدهاند ، كه در ادارات مختلفهء دولتى ، بخصوص وزارت خارجه و عدليه و ماليه ، خدمت ميكنند . فكر تشكيل جامعهاى از اين آقايان چيزى نبود كه بمغزها نيامده باشد . ولى مردى لازم داشت ، كه فارغ التحصيلهاى هر دوره را مشخص كرده ، و اينكه فعلا در كجا مشغول خدمتند بدست آورده ، دوره بيفتد ، و از يكىيكى رضايت شركت در اين جامعه را بگيرد ، و سپس از آنها دعوت ، و نظامنامهاى براى جامعه تدوين شود تا اين جامعه از عالم خيال قدم بعرصهء وجود گذارد . جناب آقاى محمد شايسته ، با سعى خسته نشو خود ، دامن همت بكمر زده ، كتابچهاى ترتيب داد ، و با ذكر يك مقدمه ، مقصود را بيان كرد ، و در ستونى كه براى قبول شركت قرار داده بود ، از همه امضا گرفت . آقاى دهخدا رئيس مدرسهء سياسى سالون مدرسه را براى اين كار ، در اختيار ما ، من و آقاى شايسته گذاشت . در جلسات اوليه ، كه براى چگونگى تشكيلات و نقشهء كار خود داشتيم از مرحوم محمد على فروغى ، كه مدتى رياست و هميشه معلمى مدرسه را داشت نيز كمك گرفتيم . اوراقى براى كارهاى مقدماتى تدارك شد ، و من بعنوان اولين فارغ التحصيل