عبدالله مستوفى
47
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
ميگوئيد : « بديهى است در اين مدت ، معاندين و جاهلين و ارباب اغراض از آنچه توانستند ، براى اينكه اين جانب را خسته و مأيوس يا بكنارهجوئى مجبور نمايند ، بقيهء حاشيهء صفحهء قبل
--> شماره نبود كه بهر عده كه ورقهء راى بصندوق ميريزند به همان اندازه خارج كنند ، اين بود كه سروكلهء حضرت اشرف بجاى پانزده هزار رأى با بيست و پنج هزار رأى از صندوق بيرون آمد . تا بداند مؤمن و گبر و يهود ، * كاندرين صندوق جز لعنت نبود مولوى در انتخاب نصرت الدوله از كرمانشاهان ، همين اختلاف نتيجهء استخراج آراء با اوراق منتشره موجود ، ولى تفاضل آن هفت هزار رأى است ، نه ده هزار ، يعنى تعرفهاى كه از مركز براى انتخاب اين ولايت ارسال شده است . مثل شيراز پانزده هزار ورقه بوده و شاهزاده والاتبار بسعى حاكم محل ، يعنى برادر خود با بيست و دو هزار و كسرى رأى انتخاب شدهاند . فقط تفاوتى كه انتخاب ايشان با انتخاب شما دارد ، همان تفاوت پختگى و خامى بين پدر و پسر است چه باز در شيراز بواسطهء پختگى و كهنهكارى شاهزاده فرمانفرما ، صورت ظاهر و محفوظ و در دادن تعرفه و اخذ رأى و مهر شدن درب مسجد منتهى درجهء صحت عمل ظاهرى بخرج رفته ، و از راه پائين كردن آدم از سوراخ گنبد مسجد و عوض كردن اوراق ، كار انتخاب شما صورت گرفته است . ولى ، در كرمانشاهان البته جوانى و خامى سالار لشكر حكمران تحمل آنقدر پيشبينى و فكر نياورده به زور اسلحه اخوى را انتخاب كردهاند . چه ، هر يكنفر لرى كه وارد انجمن ميشده موزر بدست با يك تعرفه ، يكدسته ورقه ، كه اقلا محتوى ده دوازده راى بود بصندوق ميانداخته است ، بدون اينكه انجمن نظارت جرأت اعتراض داشته باشد . براى فرمايشى بودن انتخاب مشار الملك از سيرجان ، هيچ دليلى بهتر از تلگراف خود اهالى نيست كه ما سعى ميكنيم عين مضامين آن را بخاطر آورده ، در اينجا نقل نمائيم : « از كرمان بتهران » « مقام منيع حضرت اشرف آقاى رئيس الوزراء دامت شوكته ، حاكم سيرجان پس از نشر اعلان انتخابات ، اعلام كرد : هركس تعرفه نگيرد ده تومان جريمه مىشود ، ما هم تعرفه گرفته از خوف جريمه نزد حاكم برديم ، او هم تعرفهها را ماخوذ داشته روز اخذ آراء كليهء صاحبان تعرفه را احضار ، و ورقهءهائى را كه خودش قبلا نوشته و لوله كرده بود ، با تعرفه تسليم ماها نموده ، و براى اينكه ورقهها بين راه عوض نشود ، با نظارت مأمور و مفتش لولههاى راى را بصندوق آراء ريختيم . پس از استخراج مشار الملك نامى منتخب شد . خدا شاهد است ، تا آن روز چنين اسمى را نشنيده بوديم ، و تا امروز هم او را نمىشناسيم ، اگر خوب و بدى شد ، بر عهدهء خود حضرت اشرف است » امضاء جمعى از علما و ملاكين و تجار و ساير طبقات اهالى سيرجان براى اينكه از انتخابات شهر كرمان هم شاهدى آورده باشيم ، مضمون تلگراف كوهپايه را كه جزو حوزهء شهر است در اينجا ذكر ميكنيم . « از كرمان بتهران » « مقام منيع رياست وزراء كپيه وزارت داخله . در كوهپايه انجمن نظار تشكيل ، دو نفر سرباز درب انجمن ايستاده هركس تعرفه ميگرفت ، تعرفه را از او مأخوذ ميداشتند . كريم خان بقيه در حاشيهء صفحهء بعد