عبدالله مستوفى

46

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

بعنوان خلع سلاح و ايجاد امنيت ، سيصد هزار تومان خرج قشونكشى ولايت آرام بىآزار مازندران نكرده ، و در مقابل هفتاد قبضه تفنگ ورندل كوتا بغنيمت نميآورديد و اسمعيل خان امير مؤيد ، براى خوشامد انگليسها بكرمانشاهان متوارى نميشد ، و بيچاره كالاميتسف تبعهء روس تلف نشده و جواهرات زياد او كه نرخ الماس را در اين شهر تنزل داد ، نصيب شما و همدستان شما نميگرديد . اگر پول انگليس نبود ، وكلاى فرمايشى كه براى تصديق و تقويت ايران فروشى خود تدارك ديده‌ايد ، منتخب نميشدند . « 1 »

--> ( 1 ) - اگر بخواهيم شرح انتخابات اين دورهء تقنينه را بنگاريم و جزئيات انتخابات هريك از اشخاصى را كه در زمان رياست وزراء شما ، بعنوان وكالت از طرف ملت تعيين شده‌اند استقصاء كنيم ، يك كتاب بايد بنويسيم . زيرا ، كمتر نقطه‌ايست كه وكلاى آن بآزادى انتخاب شده ، تهديد و تطميع و حتى فشار و شلاق ، سهلست عوض كردن اوراق و آراء در آن مداخله نداشته باشد . ما براى نمونه ، از پشت دروازهء تهران تا اقصى بلاد مملكت ، و از مليون با حرارت ، تا وزراى باوجدان ، براى شما چند مثالى ذكر ميكنيم ، تا معنى وكلاى فرمايشى كه در اينجا و ساير مواقع اين رساله به آن اشاره كرده ، و خواهيم كرد اقلا بر خود شما پوشيده نمانده و تصور نفرمائيد ما بىبرهان و منطق ميخواهيم بشما افترا بزنيم . از انتخابات ورامين و خوار و ايوان كيف و كشمكشهاى بين مدير روزنامهء ايران با عضو عاجز كميتهء جعلى دمكرات ( 1 ) ميگذريم ، زيرا خود شما مناقشات آنها را اگر در روزنامه‌ها نخوانده باشيد ، از شكايتهاى طرفين كه محاكمهء اين كار را خدمت حضرت اشرف آورده‌اند ، مطالب را كاملا استنباط فرموده‌ايد . فقط انتخاب دماوند را شاهد ميآوريم كه صاحبمنصب ژاندارم مأمور دماوند ميگفت : « من خدمت خود را به خوبى انجام داده و امر دولت را در نهايت صحت اطاعت كرده‌ام ، و با همين شلاق كه در دست دارم بر سر مردم زدم ، تا مطابق دستور مركز ، آقاى صدرائى ، « يعنى با حرارت‌ترين پارتىهاى شما » در دماوند وكيل منتخب شد . » از انتخابات اقصى بلاد مملكت و منتخب شدن وزراء هم ، انتخاب شما از فارس ، و نصرت الدوله از كرمانشاهان ، و مشار الملك از سيرجان ، و معتمد السلطنه اخوى شما ، از سرخس را مثال ميآوريم . كليهء تعرفه‌ايكه از مركز براى انتخاب شيراز رفته 15 هزار ورقه است ، و حضرت اشرف به 25 هزار و كسرى رأى از اين دار العلم انتخاب شده‌ايد . خودتان ميدانيد : كه اين فرع زياده بر اصل از چه راه حاصل شده . براى ساير خوانندگان مينويسيم . پانزده هزار ورقهء تعرفه در شيراز منتشر شد . با اينكه قبلا خيلى اقدامات براى وكالت حضرت اشرف به عمل آمده بود ، بعد از اخذ رأى ، حس كردند كه اكثريت را حائز نخواهيد شد . بموجب تلگراف مركز ، استخراج آراء چند روزى توقيف و بجاى صندوق درب مسجد را قفل و مهر كردند ، و از طرف والى چاتمه سرباز هم در مسجد گذاشته شد ولى شبانه از سوراخ بام مسجد ، آدم پائين رفته ، مقدارى ورقهء نوشته در صندوق انداخت و مقدارى از اوراق صندوق را بيرون آورده ، منتهى چون مجال بقيه در حاشيهء صفحهء بعد ( 1 ) مير موسى خان مشيرى قوزى . در اين موضوع يكى از معاصرين در چكامهء مفصلى شعرى هم سروده و گفته است : جزاى حسن عمل بين كه مير موسى خان * نديده خوار ، نمايندهء اهالى شد