عبدالله مستوفى
519
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
طرح نقشهء جنگ با در نظر داشتن وضع نظامى درياچهء اروميه ، و با در دست داشتن نيروى دريائى ، قواى دولتى قادر بود با مانورهاى سريع خود دشمن را از جناح چپ و راست ، يا بالعكس سوق دهد ، و يا در نقاط مناسب ساحل غربى درياچه كه در دست اكراد بود نيرو پياده نمايد ، از اين قرار نقشهء جنگى چنين ترسيم گرديد : الف - چون در شمال كرانهء درياچهء اروميه جدار مسطحى يافت ميگرديد ، كه به ارتفاعات غزل داغ و منتهى بشهرستان سلماس ( شاهپور فعلى ) ميشد ، در نظر گرفته شد ، كه نيروى متمركز در بندر شرفخانه ، با نفوذ در جدار مسطح شمالى بالاتر از ارتفاعات قزل داغ عبور نموده ، و با تصرف شهرستان سلماس مستقيما به قلعهء چهريق حمله نمايد . ضمنا در دستور عملياتى اين قوا چنين پيشبينى شده بود كه بايستى پس از اشغال ديلمان ، دژ چهريق را تسخير نمايند . ب - نيروى چريك ، كه بنام گردان مرادى موسوم ، و از باقيماندهء فراريان قواى خالو - قربان تشكيل يافته بود ، و تحت نظر مرادخان كرد كه بعدا در ارتش بدرجهء سرگرى رسيد ، اداره ميگرديد ، با يك قسمت كوچك نظامى ، كه زير فرمان مستقيم سرهنگ ابو الحسن خان پورزند ( مرحوم سرلشگر پورزند ) بودند ، طبق نقشهء طرح شده عملياتى وظيفه داشتند ، كه در ساحل غربى در بندر سنگ كاظم يعنى همان نقطهء ضعفى كه بين بندر قوچى و گلمانخانه يافت ميشد و سابقا از آن ذكرى رفته است پياده گردند . عهدهدارى فرماندهى كليهء ستون مذكور بسرهنگ ابو الحسن خان پورزند واگذار گرديد . وضعيت نيروى طرفين قواى دولتى ، كه در تحت نظر سرتيپ امان اللّه ميرزاى جهانبانى در بندر شرفخانه متمركز گرديده ، و تصميم داشت نقشهء جنگى بالا را با در نظر داشتن وضعيت نظامى محل عملى سازد ، از قسمت نامبردهء پائين تشكيل گرديده بود : 1 - ستاد فرماندهى كل نيروى آذربايجان . پس از بازرسى وضعيت دقيق كادر افسران آذربايجان ، سرتيپ جهانبانى تصميم گرفت به منظور پيشرفت عمليات نظامى ، از كليهء افسران جوان و تحصيلكردهء قواى متمركز در آذربايجان حداكثر استفاده برده شود ، اين افسران كه در سابق با شغلهاى بىاهميتى در اكناف و اطراف آذربايجان متفرق بودند ، با سمتهاى برجستهاى در ستاد فرماندهى كل گرد آمدند . افسران مزبور عبارت بودند از . سرهنگ سيف اللّه ، شهاب سرهنگ روح اللّه ميرزا ، سرهنگ شاهرخ ميرزا كه تازه از روسيه بايران وارد گرديده و داراى نشان ژرژ بود ، سرهنگ احمد خان چال پرسكى ( كه نام خود را باقصى تغيير و بعدا در پست اتاشهء ميليمترى « وابستهء نظامى » در افغانستان فوت كرد ) به سمت رياست ستاد نيروى كل آذربايجان تعين گرديد و سرهنگ يوسف خان كه در سلماس بدست سربازان خود مقتول شد و سروان مهين نيز در جزو افسران شايستهء ستاد متشكلهء نيرو بودند . ب - ستون گارد - شامل بود از هنك پيادهء پهلوى - هنك پيادهء رضاپور ، يك اسواران سوار اكتشافى - يك آتشبار روسى چهار عرادهاى تحت فرماندهى سرتيپ فضل اللّه خان زاهدى ( سرلشكر زاهدى امروز ) ج - ستون شمال غربى - شامل دو هنك پياده لشكر آذربايجان و يك اسواران اكتشاف و يك آتشبار چهار عرادهاى روسى كوهستانى ، تحت فرماندهى سرتيپ حسين مقدم ( سرلشكر مقدم فعلى ) د - ستون سوار - شامل هنك سوار لشكر شمال غرب و هنك سوار سنگين اسلحهء مركز