عبدالله مستوفى
43
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
فتح نمايان شما در اين دورهء رياست وزراء ، كه خود در بيانيههاى خودتان كرارا به آن اشاره كردهايد ، گذشته از تلف كردن هفت و هشت كرور پول و پر كردن كيسهء بلژيكى ببهانهء ادارهء ارزاق دو موضوع بيش نيست : يكى افزايش قواى تأمينيه ، كه عدهء آن را از سه هزار اسما بيازده هزار نفر رساندهايد ، ديگرى گرفتارى نايب حسين كاشى و اتباعش . البته خودتان تصديق داريد كه ژاندارمرى ايران كه بسعى ژنرال يالمارسن سوئدى تأسيس شده بود ، بعد از تمرد كلنل ادوال ، و سوق عدهاى از اين قوه بجنگ روسها ، فقط از حيث عده و اسلحه تنزل كرده و ادارهء مركزى و تأسيسات و ابنيه و محل پستهاى آن ، بانضمام صاحبمنصبان ارشد ، كما كان باقى بود . بنابراين براى تكثير عده و ازدياد نفرات جز يك اجازه و پول و اسلحه چيز ديگرى لازم نبود و سابقا اشاره كردهايم كه پول اين تكثير عده از كجا بشما رسيده و بكدام نظر موفق باينكار شدهايد . گذشته از اين ، منكر نمىتوانيد شد كه در اول سال ، فقط بودجهء قواى تأمينيه را از قرار يازده هزار نفر نوشتيد كه بمرور تكميل شود ، معلوم نيست كه در موقع صدور اين بيانيه ( ششماه قبل ) پنجهزار نفر بيشتر بودهاند ، چه امروز هم كه ماه يازدهم سال به آخر رسيده است ، هنوز عدهء آن تكميل نشده است . تأمين دادن و آوردن كاشىها هم بتهران چيز تازهاى نيست كه شما مبتكر آن باشيد . در هفت سال قبل هم ، كابينهء علاء السلطنه پسر نايب حسين را با عدهاى سوار تأمين داده بتهران آورد . مدتى هم در اينجا اقامت داشتند . منتهى ، آنها قولى كه دادند محترم داشته و با همه گونه تسلط و قدرت او را رها كردند . در حقيقت اين دفعه ماشاء اللّه خان گول آن دفعه را خورد و شما از درست قولى اسلاف خود استفاده كرده او را تأمين داده ، براى يغما كردن جواهر و نقدينه و اثاثيه و املاك و اسب و تفنگش ، حبس و اعدام كرديد . بعد از اين دو فقره تشريح ، با استجازهء از شما سؤال ميكنيم كه براى جمعآورى چهار پنجهزار نفر عده و اعدام يكنفر تأمين يافتهء خالى الذهن ، آن هم براى صرفهء خودتان ، مردم چقدر بايد حماسه بشنوند ؟ گاهى از راه تعيير سابقين و زمانى از راه ابراز و اظهار قدرت خود . بالاخره در اين قسمت اخير ، با خفض جناح و لحن حق بجانب و اگر در اصطلاح مجاز شويم ، با لوسگرى و خودشيرينى ، به تكرار پرداخته صفحه را سياه كردهايد . مينويسيد : « در اداى اين وظيفهء صعب پس از تأييدات غيبيه و توجهات اولياى اسلام و اتكاى بتقويت شاهانه ، كه البته علل اصلى موفقيت اينجانب بودند ، مساعدت و حسن موافقت دولت انگلستان نيز عامل مؤثر و قوى گرديد و البته نبايد از امتنان مساعدتهاى آن دولت خاموش نشست . » هرقدر شما تكرار كنيد ، ما هم ناگزيريم تكرار كنيم : كه كار شما صعوبت و اشكالى نداشت . تأييدات غيبيه و توجهات اولياى اسلام هم بموجب آيات و اخبار و اصول