عبدالله مستوفى

41

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

فتنهء ميرهاشم در تبريز ، و قتل و نهب رحيم خان چلپيانلو در آذربايجان ، تصميم انجمنهاى پايتخت در خلع پادشاه ، و عزيمت پادشاه از شهر بباغشاه ، و قشونكشى بر ضد مشروطه‌طلبان و قتل احرار ، و بمباردمان مجلس شوراى ملى ، جنگ‌هاى داخلى در آذربايجان و اكثر نقاط ايران ، واقعهء تبريز و جنگ ده ماههء ستار خان با قشون دولتى ، واقعات فارس و شيخ ذكريا و سيد عبد الحسين لارى ، طلوع مجاهدين از رشت ، و آمدن آنها به سمت تهران آمدن قشون روس بتبريز و قزوين ، و ورود مجاهدين بپايتخت ، و جنگ سه روزهء مليين با قشون دولتى ، خلع شاه ماضى ، و جلوس اعليحضرت سلطان احمد شاه ، گرفتاريهاى اعزام شاه مخلوع به سمت روسيه و سختىهاى سفارت روس ، فتنهء ملا قربانعلى در خمسه ، كشمكش دائمى قزاق با هرقوه تأمينيه ، و ضديت‌هاى سفارت روس با احرار ، مأمور گماشتن سفارتين بر وزير خارجه براى مطالبهء قسط مقررى شاه مخلوع ، قشونكشىهاى دولت بر ضد نايب حسين كاشى و اشرار كاشان ، ضديت بين احزاب و قتل مرحوم آقا سيد عبد اللّه مجتهد و ميرزا عليمحمد خان و ميرزا عبد الرزاق خان و غيره ، نزاع اسلحهء مجاهدين و وقعهء پارك بىرئيس ماندن مملكت در مدت ششماه ، قتل مرحوم صنيع الدوله بتوسط اتباع روس و بىمجازات ماندن آنها ، كشمكش بين اعتدال و دمكرات ، آمدن شاه مخلوع به گمش‌تپه و محصور شدن پايتخت از سه طرف ، و مقابلهء دولت با سه هزار قشون چريك مازندران ، و دو سه هزار تراكمه و سى هزار نفر كرد و لر ، ضديت دولت روس و انگليس با شوستر و اولتيماتم آن دولت در اين موضوع بايران ، و ضديت احزاب در همه جا بخصوص تهران و تبريز و جنگ احرار با قشون روس در تبريز ، و بالاى دار رفتن ثقة الاسلام ، در روز عاشورا بدست روسها ، انحلال مجلس دار الشوراى ملى ، دنبالهء اقدامات سالار الدوله در بروجرد و كرمانشاه و همدان ، قتل يفرم ، و فتنهء موفق الملك در خمسه ، فتنهء طالب الحق در مشهد و بمباردمان گنبد و حرم مطهر حضرت رضا عليه السلام ، از طرف قشون روس ، آمدن سالار الدوله براى دفعهء دوم به خاك ايران و عبور او از نزديكى پايتخت ، و رفتن او به خاك خراسان و استرآباد ، مهاجرت نايب السلطنه باروپا ، و غلا و تنگى آذوقه و ارزاق واقعهء ناصر ديوان در فارس ، نزاع اسلحه از بختياريها بتوسط ژاندارمرى و جنگ يك شبانه روزهء آنها در تهران ، طلوع جنگ‌هاى بين المللى و اقدامات مأمورين آلمان بر ضد نفوذ دولتين روس و انگليس ، كشمكش دائمى قشون ترك و روس در خاك ايران و استيضاح مشهور دمكراتها از كابينهء عين الدوله ، آمدن قشون روس تا دو فرسخى شهر تهران و عزم دولت در تغيير پايتخت و حركت قواى ملى به سمت قم ، متلاشى شدن مجلس شوراى ملى ، مقابلهء قشون روس با احرار و ژاندارمرى در قم و ساوه و عراق و بروجرد و همدان و گلپايگان و ملاير و كرمانشاه و اصفهان ، وقايع فارس و كرمان و ضديت احرار و ژاندارمرى و ايلات آن مملكت با قشون انگليس و غيره ، وقعهء رباط كريم شش فرسخى تهران و كشته شدن عدهء كثيرى ژاندارم بدست روسها ، انحلال ژاندارمرى ، كميسيون مختلط ، نهب و غارت روسها در تمام شمال و مركز مملكت ، قحطى سال ئيلان‌ئيل و ناخوشى .