استعفاى بىدليل و رياست وزراى بىدليل‌تر در سابق كرارا نوشته‌ام ، كه تمام اقدامات انگليسها در اين سه سه چهار ماهه ، متوجه دو موضوع بوده است ، يكى جلوگيرى از تجديد روابط بين دولتين ايران و شوروى ، و ديگرى برپاداشتن كودتا . در قسمت اول ، با همهء مساعى كه به كار بردند ، بطوريكه ديديم ، كارى پيش نرفت ، و تيرشان به سنگ خورد . پس تمام هم خود را صرف پيش بردن قسمت دوم كردند ، و براى روى غلطك انداختن كودتا بهترين وسيله بىصاحب گذاشتن وزارتخانه‌ها بوده است ، و براى اين كار هيچ به از آن نبوده كه گيلك مرد استعفاء بدهد . خوب اين آقا استعفا داد ؟ جانشين او ممكن است اينكاره نباشد . به ! اين چه فكرى است ؟ چه مشكلى دارد كه بوسائلى كه در دست داريم ، مجددا او را رئيس الوزراء كنيم . منتها اين بار گيلك مرد بقدرى تشكيل كابينهء خود را بتأخير خواهد انداخت ، كه ما كارهاى كودتا ، را روبراه كرده باشيم . بنابراين آقاى سپهدار ، در 25 جدى استعفا كرد . و روز دوم دلو مجددا از طرف شاه ، مأمور تشكيل كابينه شد ، و تا 28 دلو ، چهار روز قبل از كودتا ، مشغول مطالعه در اطراف همكاران آيندهء خود بود ، و در اين تاريخ چون كارهاى مقدماتى كودتا را انجام كرده بودند به او هم اجازه دادند كابينهء خود را كه اعضاى آن جز دو نفر همان افراد كابينهء قبلى و فقط كيف وزارت عوض كرده بودند معرفى كند . نظامى شدن شهر تهران ولى تأخير تشكيل كابينه مانع آن نبود كه گيلك مرد ، در بيانيهء خود كه تجديد رياست وزراى خويش را به اطلاع عامه مىرساند ، شهر تهران را نظامى كند . اين كار براى جلوگيرى از پادوها و خبركشىها و اجتماعاتى كه ممكن بود اتفاق افتاده ، و براى كودتا مضر باشد ، از لوازم بشمار ميآمد . بعضى ميگويند ، نظامى كردن شهر تهران براى آن بوده است كه كودتاى ديگرى جلو اين كودتا را نگيرد و حتى سيد مدرس را هم ميخواهند يكى از آنها قلمداد كنند كه ميخواسته است كودتائى راه انداخته ، و حكومت مقتدرى تشكيل دهد . ولى من آنچه فكر ميكنم ، نميدانم قوهء مادى اين كودتاهاى تصورى را از كجا ميآوردند و چون هيچ اثرى در تاريخ از آن نميبينم و خود هم خبرى از آن ندارم ، قلم‌فرسائى در اطراف آن را خارج از رويهء « شرح زندگانى من » بجا آورده ، از آن صرف‌نظر ميكنم . حالاست كه از خوانندهء عزيز اجازه ميخواهم كه او را با تداركات مقدماتى كودتاى شب سوم حوت 1299 آشنا نمايم . تداركات مقدماتى كودتا فكر برپا داشتن كودتا ، و تشكيل حكومت مقتدر زودتر از تابستان نميتواند بكلهء مسببين آن افتاده باشد ، زيرا تا اينوقت به پيشرفت قرارداد وثوق الدوله اطمينان داشتند . بنابراين توضيح مقدمات كودتا مستلزم آنست كه خود را در اوايل تابستان