عبدالله مستوفى
79
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
برق نزديك بانك شاهى منتقل شد « 1 » و ما در اين محل فارغ التحصيل شديم . در موقع فراغت تحصيل ما مشير الملك هم كه موقتا از سفارت پطرزبورغ بطهران آمده بود ، نتيجهء زحمات خود را ديد و به محل مأموريت خود مراجعت كرد . ضمنا هم مرا براى همكارى با خودش در نظر گرفت و به پدر توصيه نمود . رياست مدرسه ابتدا حقا با مشير الملك بود ، بعد از او ميرزا حسين خان برادرش جناب آقاى حسين پيرنيا كه از پطرزبورغ بطهران آمده و كارهاى برادر را در مركز به عهده گرفته بود ، رياست مدرسه را هم عهدهدار شد . قوام الوزاره كه ابتدا ناظم و بعد مدير مدرسه بود ، بلقب محقق الدوله تغيير اسم داد . عروسى و سفر مكه در پائيز سال 1319 كه اول سال سوم مدرسهء من بود ، خواهر كوچكتر من خديجه خانم بهمسرى آقاى موسى رئيس درآمد . از اين ازدواج دختران و پسرانى به دنيا آمدند كه خانمهاى خانهدار و جوانان برومندى ميباشند . فرداى شب عروسى برادرم آقاى فتح اللّه مستوفى با مادرم و خواهرم ، زهرا خانم ، زن ميرزا اسمعيل خان و سكينه خانم زن ميرزا محمود خان و خود ميرزا محمود خان به قصد سفر مكه تهران را ترك گفته به حضرت عبد العظيم نقل مكان كردند . چنان كه ديدار داماد از مادر زن در حضرت عبد العظيم به عمل آمد و خانهء ما بالمره خالى شد . من مشغول تحصيل بودم ، نهار از منزل برادرم آقا ميرزا رضا در قابلمه بمدرسه برايم ميآوردند و شبها هم شام را با ايشان خورده ، براى
--> - اسامى طبقهء دوم شاگردان كه سال دوم تحصيل آنهاست ميرزا ابو القاسم خان ( عميد ) - ميرزا احمد خان ( امينزاده ) - علينقى خان ( علاء السلطان ) ميرزا سيد حاجى آقا خان ( عميد ) - جعفر خان ( پاك نظر ) - ميرزا بديع اللّه خان ( . . . ) - ميرزا اسمعيلخان ( . . . ) - ميرزا شكر اللّه خان ( كاظمى ) - ملك حسين خان ( . . . ) - ميرزا اسد اللّه خان ( بهنام ) - سيف اللّه خان ( معتضدى ) - جلال الدين خان ( كيهان ) - باقرخان ( پاكنظر ) اسامى طبقهء سوم كه سال اول تحصيل ايشان است محمد رضا خان ( . . . . ) - ميرزا على اكبر خان ( دهخدا ) ( - آقاى على اكبر دهخدا كه در سال اول براى امتحان حاضر نشده و بعد از دو سال با طبقهء سوم مشغول تحصيل هستند . ) - ميرزا محمد خان ( مؤتمن ) ميرزا قاسم خان ( امينزاده ) - ميرزا مهدى خان ( . . . ) ميرزا سيد مهدى خان مبين السلطنه ( فرخ ) على رضا خان ( . . . . ) - مرتضى خان ( . . . ) نقل از روزنامهء تربيت شمارهء 265 دوم جمادى الاول 1320 هجرى قمرى ( 1 ) - اين خانه نزديك بانك شاهنشاهى و خانهء بيگلربيگى معروف و منزل وسيعى بود كه گنجايش چهار كلاس مدرسه و ساير لوازم را داشت و تا چندين سال بعد هم كه مدرسه محل ملكى نداشت ، در همين خانه ماند .