عبدالله مستوفى
484
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
حياتى براى اولين ماههاى زندگى خود بدست ميآورند ؟ آيا چنان كه اهالى ميگويند ، پدر و مادرها واقعا بعد از تخمريزى در مزارع بمسيله ميروند ؟ و آيا واقعا مجددا بسر وقت بچههاى خود بمزارع برميگردند ؟ در اينكه در ميان سنهاى خواب كوه قرهآقاچ در حدود صدى ده سنهاى كمر سوراخ كه قطر و قوارهء آنها با سنهاى عادى فرق داشته و پيداست مادر و پدرند ، حرفى نيست . به همين جهت هم دورهء زندگانى اين حشره را بيست ماه نوشتم . پس ناچار اينها همراه بچههاى خود مجددا به اين محل قشلاقى خود برگشتهاند . ولى ميتوان احتمال هم داد كه اينها سنهاى مسنى بودهاند كه سال قبل ، از پيرى نتوانستهاند به ييلاق بروند و مانند بنه پاهاى ايلات در قشلاق خود ماندهاند . دراينصورت مدتى كه براى مدت زندگانى آنها معين كردم ، باطل خواهد بود . ديگر اينكه اين حشره كه در اول زندگى اينقدر باسليقه است كه جز از شيرهء گندم چيز ديگرى نميخورد ، چگونه باقى عمر را بعلف بيابان ميسازد و در بهار ديگر فقط براى حاضر شدن جهت جفتگيرى ، آن هم تنها بشيرهء ساق گندم و جو قانع است درصورتيكه ممكن بود براى سركشى بتخمها و جوجههاى خود در همان مزارع مانده بچهها را بقول محليها خوراكى كرده و طريق ارتزاق از شيرهء گندم را به آنها بياموزند . اصلا اين غيبت و حضور چه معنى دارد ؟ و براى چه مقصود بعد از تخمريزى از مزارع ميروند و در اوائل سرطان ( تيرماه ) برميگردند ؟ شايد مقصود از اين غيبت ، بىمعارض گذاشتن بچهها است . در اصفهان و قم و ساوه هم زندگى و ييلاق و قشلاق آنها به همين طرز است ، يا اختلافى دارد ؟ تاكنون در اين محل دفاعى از اين حشره نكرده يا اقلا من نشنيدهام كه كسى در زندگى اين حيوان در آنجاها تحقيقاتى كرده باشد و اسم محل رفتن پدر و مادر را بعد از تخمگيرى ، ولو بقول اهالى هم باشد ، هيچ نشنيدهام . همچنين در سالهائيكه سن بورامين ميآيد ، آنها كه بمزارع نميريزند و از بالاى سر ميگذرند كجا ميروند ؟ چگونه است كه آنها مثل پارهاى از جوانهاى اين دوره براى توليدمثل حاضر نيستند و مايلند بلا عقب و يالقوز باشند ؟ يا در مسيله وسيلهء ديگرى براى تغذيه و جفتگيرى و توليدمثل دارند كه عدهء اساسى و اصلى آنها بدنبال آن ميروند و آنها كه بمزارع ميريزند ، براى وزش باد و در حقيقت مانند جاماندههاى ايل در عرض راه و تفرقهء خانوار است زندگى و توليدمثل اساسى آنها روش ديگرى دارد ؟ اين آفت در ورامين تا سه سال پشت سر هم باشدت و ضعف هست و سه سال نيست . آيا اين طرز آمدوشد مرتب كه اكثر تخلفناپذير است ، چه عامل مؤثرى دارد ؟ گرمى و سردى هوا و كمبارانى و پربارانى مسلما اثرى در آن ندارد . مثلا امسال 1323 از حيث سن سال وسط از سالهاى خوب بود . در زمستان و بهار بارندگى خيلى كم و ماه اول بهار هم كه موعد آمدن اين حشرهء موذى است ، هوا البته گرمتر از سالهاى عادى بود . باوجوداين سن در ورامين نيامد . پس اين كمى و زيادى كه گاهى بلوكهاى غار و فشافويه و ايوانكيف را هم ميگيرد ، چه عامل مؤثرى دارد ؟ . يا نيامدن سن بر اثر چه پيشآمدى