مينگرند و از چشمهاى آنها پيداست كه در دل آنها چه مايه بغض و عداوت جاى گرفته و چه افكارى در مغز آنها ميگذرد . همه سرافكنده ، همه عصبانى ، همه منتظر يك اشاره‌اند كه بلوائى برپا كنند . تا شاه سابق اعليحضرت رضا شاه پهلوى بر تخت ننشسته و كاپيتولاسيون از بين نرفت ، اين وضعيت در سراسر كشور برقرار و مايهء همه گونه مضار مادى و معنوى بود و اين هم از عمليات شايان تحسين دورهء ديكتاتورى بشمار ميآيد . تا ببينيم كى از دست پز دادن‌هاى نظامى متحدين امروز خود خلاص ميشويم . فوت دو تن از اعضاى خانوادهء ما در زمستان 1315 ابتدا برادرم ميرزا جعفر در چهل و چند سالگى بدرود زندگى گفت . ميدانيم اين آقا ضعيف المزاج شده بود و هر يكى دو سال يك مرتبه بناخوشى سختى مبتلا ميشد چنان كه در پائيز 1314 حصبهء شديدى گرفت كه از او دست شستيم . برء او از اين مرض واقعا از شاهكارهاى طبيعت بشمار ميآيد پس از يكسال اين دفعه ذات الريه سروقتش آمد ، بعد از عرق و قطع تب نبض شروع بانحطاط كرد و شش هفت ساعته قلبش از حركت ايستاد ، جنازهء او را سمت راست پدرم در مقبرهء حضرت عبد العظيم دفن كردند . مستشار الملك را بعد از مراجعت از شيراز ديديم بلافاصله وزير تهران شد ، ركن الدوله هم بعد از او نتوانست در شيراز بماند ، احضار شده ، پس از مدتى بيكارى بايالت خراسان رفت . مستشار الملك هم چون نصرت السلطنه حاكم تهران و دائى شاه مرده بود با حاكم تازه سازگار نشد و از وزارت تهران استعفا كرد و با ركن الدوله بوزارت خراسان مأمور گشته ، عيالش خواهر بزرگ ما هم همراهش بمشهد رفته بود . يكماهى بعد از فوت ميرزا جعفر خبر فوت اين خانم را هم آوردند . در هر دو واقعه خانهء حاجى ميرزا محمد برادرم ختم گذاشتند و امين الدوله صدراعظم و ناصر الملك وزير ماليه ختم را جمع كردند . در اينوقت اگرچه صاحب عزاها سه روز در خانه مىنشينند و دوستان ديدن ميكنند ولى ختم رسمى بيش از يك روز معمول نيست و آن را هم نزديك ظهر جمع ميكنند ولى در آن روزها بحضار نهار هم ميدادند . طلاق و ازدواج يكى از واقعات نيمه شخصى و نيمه دولتى صدارت امين الدوله طلاق دادن دختر شيخ محسن خان مشير الدوله و ازدواج فخر الدوله دختر مظفر الدين شاه از طرف ميرزا محسن خان معين الملك پسر امين الدوله است . مردم اين طلاق را مقدمهء اين ازدواج تصور كردند و با رفاقت قديمى امين الدوله و شيخ محسن خان كه حتى لقب سابق خود را به پسر رفيق ديرين و داماد خود داده بود ، اين كار را نپسنديدند . اينها از خصوصيات زندگى فردى است و معلوم نيست كه آن طلاق مقدمهء اين ازدواج بوده و درهرحال واقع نميشده است ولى مردم از شخص متين جاافتاده‌اى مثل امين الدوله انتظار نداشتند كه وصلت با خانوادهء سلطنت را وسيلهء استحكام كار خود قرار دهد تا آنها كه از عمليات صدراعظم ناراضى هستند وسيلهء غرغر و حمله‌اى پيدا كنند . ازدواج دختر شاه با پسر وزير و خواهر شاه با خود وزير ، در ايران سابقهء تاريخى