اين ماليات يكى از مالياتهائى بود كه در دورهء انقلاب ، بنا بگفتهء اعتداليها و بسعى دمكراتها بموجب قانون مخصوصى وضع شده بود . ولى دخل آن بخرج و زحمتى كه براى دولت و ملت ايجاد ميكرد نميارزيد . وزراى اعتدالى الغاى آن را پيشنهاد كردند و مجلس پيشنهاد دولت را تصويب كرد . تمجمج دمكراتها كه نميخواستند الغاى اين ماليات بتوسط اعتداليها بشود بيمزه نبود . استخدام مستشاران خارجى روز ديگرى هم ، موضوع استخدام مستشاران خارجى ، براى دوائر دولت كه وزراى كابينهء اعتدالى پيشنهاد كرده بودند ، مطرح بود . مرگان شوستر امريكائى براى خزانه‌دارى كل و پرنى و دمرنى فرانسوى ، براى عدليه و داخله ، تصويب و اجازهء استخدام آنها بهيئت دولت داده شد . خوانندهء عزيز توجه دارد كه در آن روزها معلومات ادارى خيلى كم بود ، ماليه‌چيهاى قديم معلومات اقتصادى و مالى جديد نداشتند ، جديديها هم در اينوقت مثل آنها بودند . چنان كه ديديم منتها كاريكه ميتوانستند بكنند ، اين بود كه كار بيست سى نفر مستوفى قديم را بهفت اداره تقسيم كرده و بدست همانها بدهند . از عميد الحكماء سيد خلخالى و منتخب الدوله و حتى ميرزا عيسى خان فيص ، برفرض كه معلومات قديمهء آقاى وثوق الدوله هم ضميمهء دانشهاى آنها ميشد ، كار ديگرى برنميآمد . اين آقايان متجددين ماليه كه حتى فن دفتردارى دوبل را هم بلد نبودند . كورانى بودند كه ميخواستند عصاكش كوران ديگرى بشوند » جوانهائيكه از فن ادارى باخبر و از علم اقتصاد بهره‌اى داشتند ، منحصر بفارغ التحصيلهاى سياسى و انگشت‌شمار و هنوز شهرت و استخوانى پيدا نكرده بودند و در وزارت ماليه راهى نداشتند كه بتوانند از دانشهاى خود فايده‌اى بكشور عايد دارند . لازم بود كه قوانين ماليه باسم شخص خارجى كه باينكارگى معروف باشد منتشر گشته تا گوشها بشنيدن اصول قوانين جديد عادت كند و بخصوص ، در قوانين عدليه ، فرياد تكفير از مغرضين بلند نشود و ادارات از وضع خودمانى دورهء قبل بيرون بيايند و جلو تقاضاهاى بىمصرف فردى گرفته شود . بنابراين ، داشتن مستشارهاى خارجى براى پاره‌اى از كارهاى كشور از لوازم بشمار ميآمد . مستشارانيكه تاكنون براى ماليه آورده بودند و آخرى آنها بيزوفرانسوى كه تا دو سال قبل از اين تاريخ هم در خدمت دولت ايران بود ، جز مطالعات و صحبت با مستوفيها و برداشتن يادداشت‌هاى جزئى كارى نكرده و نقشه‌اى نداده و در حقيقت وقت آنها و حقوقى كه گرفته بودند تلف شده بود . اين بود كه اين‌بار براى ماليه بآوردن مستشار آمريكائى اقدام كردند كه هم در ايران منافع سياسى نداشته باشد و هم از جديت و اهل عمل بودن امريكائى استفاده لازم به عمل آيد . در اين زمينه به زودى موقع گير ميآورم كه خاطر خوانندهء عزيز را به طرز عمل مرگان شوستر مسبوق نمايم . رجوع بشغل خانوادگى در كابينهء اعتدالى ، ممتاز الدوله كه جزو وكلاء و برياست مجلس هم رسيده بود ، وزير ماليه شد . شغل خانوادگى اين وزير عضويت وزارت خارجه بود ، برادرهايش ممتاز السلطنه وزير مختار پاريس و ممتاز السلطان و ممتاز همايون و ممتاز الوزاره و خودش ، قبل از