عبدالله مستوفى
291
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
را ظاهر و استحقاق خويش را براى اين مقام نمودار كرده بودند و هم تجديد برقرارى آزادى بتوسط تمام مردم كشور به عمل آمده تهرانىها در اين مشروع اختصاصى نداشتند . بنابراين اصلاح طرز انتخابات از لوازم بشمار ميآمد . كميسيونى از دانشمندان اينكاره تشكيل و طرز انتخاب را عمومى كردند و از عدهء وكلاى تهران كاسته و بر عدهء ولايات افزودند ولى طرز دو درجهايرا محفوظ داشتند . مقدمات اين كار هم در دورهء سلطنت محمد عليشاه تا حدى آماده شده بود كه در اين وقت آن را از هر حيث كامل كردند . بموجب فرمان نايب السلطنه ، انتخابات در كل كشور شروع و ختم شد . نتيجهء اين انتخابات نسبة بد نبود . اكثر اشخاصى كه در دورهء مجلس قبل و در اين يكسال و چند ماههء ايام فترت ، خدمتهائى نسبت بآزادى كرده و يا تظاهراتى در وطنپرستى و آزادى - خواهى نموده بودند ، انتخاب شدند . بطوريكه اكثريت انتخابشدگان از مردمان باتقوى و فهميده و مطلع باوضاع زمان بودند . مثلا مردم حقشناس و باوفاى كرمان ، نظر باينكه آقاى على اكبر دهخدا ، در دورهء مجلس قبل ، در چرندپرند روزنامهء صور اسرافيل در مقابل نصرت الدوله جوان هيجده نوزده ساله و نايب الايالهء كرمان ، دفاعهائى از اهالى كرده بود او را بوكالت انتخاب كردند در صورتى كه آقاى دهخدا در اينوقت در اسلامبول و مشغول نوشتن روزنامهء هفتگى پرورش بود و انتخابكنندگان هيچيك وكيل خود را براى يك بار هم نديده بودند . از ولايات بعضى از روضهخوانها كه در ادوار گذشته و يك سالهء اخير در راه آزادى خدمتى كرده بودند ، انتخاب شده و حتى عدهاى مجتهد يا اشخاص قريب الاجتهاد هم در ميان وكلا پيدا ميشدند . نميتوان ادعا كرد كه در ميان اين وكلا اشخاص متظاهر و مادى و دكاندار هيچ وجود نداشت ، ولى اكثريت آنها مردمان باتقوى و نسبة دانشمند و مطلع باوضاع زمان بودند . در آينده البته در ضمن « شرح زندگانى من » كه با بعضى از آنها تماس پيدا خواهم كرد خوانندهء عزيز باحوال مبرزين آنها بيشتر اطلاع حاصل خواهند نمود . مرمت محل مجلس شوراى ملى بهارستان محل مجلس شورايملى را خوب ميشناسيم و ميدانيم كه ساختمان اين بنا از كارهاى حاجى ميرزا حسين خان مشير الدوله است كه سيلاخوريها و قزاقهاى محمد على ميرزا در يكسال و يكى دو ماه قبل ، آن را غارت كرده و حتى درهاى آن را هم كنده و سوزاندهاند . ولى با اينكه اسب هم در گوشهء حوضخانهء آن بسته بودند ، به بنيان آن صدمهاى وارد نيامده بود . باوجود اين ، اصلاح آن مستلزم وقت و پولى بود كه آزاديخواهان از هر دو تاى آن كم داشتند . معهذا از فرداى روز فتح تهران مشغول مرمت آن شده و از هرجا بود ، وجه براى مصارف آن راه انداختند . باوجود اين مدتى افتتاح رسمى مجلس بواسطهء حاضر نبودن تالار جلسه بتعويق افتاد تا در اواسط پائيز ، اين مشروع هم بوسيلهء نايب السلطنه با تمام لوازم و تشريفات به عمل آمد . البته اثاثيهء آن بعدها و بمرور كامل شده تا به وضع امروزى رسيده است . در اين قسمت زحمات ارباب كيخسرو و كپل زردشتپان