عبدالله مستوفى

225

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

دارى كه قبلا در بالاى اطاق گذاشته بودند در سر اين شكستگى واقع شد و جناب رئيس جمهور جناب سفير كبير را بجلوس دعوت كرد و دوبدو نشستند . چنان كه اشاره كردم هريك از ماها با يكنفر حاشيهء رئيس جمهورى نزديك بوديم . آقايان رئيس جمهورى و سفير كبير كه باهم مشغول صحبت شدند ، آقايان حاشيهء رياست جمهورى هم هريك به سمت يكى از ما سه نفر متوجه گشتند . معرفى رسمى به عمل آمد و معارفه حاصل شده بود . هريك با همسايهء خود مشغول صحبت شديم ، آقاى رئيس دفتر مخصوص رياست جمهورى نصيب من شده بود ، بعد از ردو بدل كردن تعارفات معموله ايشان گفتند : « يقينا سفر اول نيست كه پاريس را مىبينيد . » گفتم : « برعكس من هيچ پاريس را نديده بودم و حتى قبل از پانزده روز پيش كه از گوشهء خاك فرانسه عبور كرده بلندن رفته‌ام ، هيچ قدم به خاك فرانسه هم نگذاشته بودم . » ( بخودستائى حمل نفرمايند ما وقع و تعارف ايشان را مينويسم ) گفت : « پس چگونه است كه اينقدر فرانسه را خوب حرف ميزنيد . » گفتم : « از اين تعارف شما متشكرم ، من اين زبان شيرين را در ايران تحصيل كرده و دعوى زيادى در آن ندارم ، همينقدر است كه ميتوانم مطلب خود را بفهمانم . » گفت : « برعكس ، خوب حرف ميزنيد و حتى اديبانه هم مطالب را اداء ميكنيد . » گفتم : « باز هم از التفات شما متشكرم . » گفت : « كه در طهران اينقدر خوب فرانسه را تحصيل ميكنند ؟ ! » گفتم : « خيلى از اينها بهتر زيرا تحصيل من در مدرسهء علوم سياسى و حقوقى بوده ، آنها كه بالاختصاص به تحصيل زبان ميپردازند ، خيلى از اينها بهتر تحصيل زبان فرانسه ميكنند . » صحبت ما باينجا رسيده بود كه جناب سفير كبير از صندلى خود برخاستند و با آقاى رئيس جمهورى دست دادند و ما هم سرى فرود آورده از اطاق خارج و از پله‌ها سرازير شديم هويسيه‌ها كماكان ايستاده و سر فرود آوردند ، باز بورود حياط صداى طبل بلند شد و از طرف گارد احترام احترامات نظامى به عمل آمد ، با همان تشريفات بهتل مراجعت كرديم . براى مشير الملك لژيون دونور درجه اول با حمايل و براى صفاء الممالك درجهء كماندر و براى من درجهء شواليه و براى لقمان الدوله پالم‌آكادمى كه نشان علمى است اهداء كردند . شام رئيس جمهورى رئيس جمهورى شب بعد بشام رسمى در اليزه دعوت كردند ، گذشته از هيئتهاى سفارت كبرى و سفارت مقيم ايران ، جناب آقاى علاء الملك هم كه مثل مشير الملك مأمور اعلام تاجگذارى محمد - عليشاه بدربار اسپانى و ايطاليا شده و سفارت خود را خاتمه داده و در پاريس بود ، نيز به اين شام رسمى دعوت شده بود . مسيو پيشون وزير امور خارجه و اشخاصى كه ديروز در حاشيهء رئيس‌جمهورى بودند و همچنين آقاى رئيس تشريفات وزارت خارجه مهماندار ما هم هستند . همچنين وزير مختار فرانسه در ايران كه بمرخصى آمده است و چند نفر ديگر از وزراى فرانسه نيز دعوت شده بودند . مادم فالير خانم رئيس جمهورى و شوهرش در دو مركز و سمت راست خانم ايشان مشير الملك و سمت چپ او آقاى علاء الملك و سايرين هركس برحسب رتبهء خود نشسته بودند . جاى من بين آقاى وزير مختار فرانسه در تهران