عبدالله مستوفى
188
شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )
سرحدى آلمان كه رسيديم ، با او خداحافظى كرده ، وارد ايستگاه سرحدى آلمان شديم . ديگر اينجا مهمان نيستيم و بايد خود ، كار خود را انجام دهيم . در گار بليط خريده با گاژ را بباربرى راهآهن داده راه افتاديم . ترن آلمان با سرعتيكه براى من تازگى داشت ميرفت ، شايد ساعتى هشتاد كيلومتر طى مسافت ميكرد . اين ترن از اينجا بدون وقفهء قابلى تا برلن ميرود . نهار را در گار خورده بوديم ، شام را در واگن رستوران ترن صرف كرديم . شهر برلن صبح ببرلن رسيديم ، عماد الوزاره نايب اول سفارت برلن كه در غياب احتشام السلطنه ، وزير مختار ، شارژدافر است ، اگر خبر ميداشت ، البته بگار ميآمد . كم مزاحمتى طبيعى مشير الملك راضى نشد كه قبل از وقت تلگرافى بايشان بكنيم . مشير الملك برلن را خوب ميشناخت ، در خيابان نزديك ايستگاه هتل خوبى سراغ داشت ، به آنجا رفتيم . از كار منزل كه فارغ شديم ، بكتاب شهر برلن رجوع كرده ، آدرس و شمارهء تلفن سفارت را يافته ، سروقت عماد الوزاره رفتيم و او را به هتل آورديم . نهار را در هتل باهم صرف كرده ، بعد از ظهر در خيابان - هاى شهر گردش كرديم و در بعضى كافهها بآزادى چاى و قدرى هم پياده در ميدان رايشتاك و جلو مجسمهء هركول كه كشتن مار هفت سر را نشان ميدهد ، گردش نموديم . موقع شام در رستوران معروفى غذا خورده براى خواب به هتل رفتيم . در برلن درشكه خيلى كم و واسطهء نقليهء شهر اتومبيل است كه با تاكسيمتر و قيمت معمولى با آن رفتوآمد ميكنند . ديدن آنهمه اتومبيل براى من چيز تازهاى بود زيرا از ايران كه اتومبيل منحصر بشاه بود بگذريم ، در پطرزبورغ هم اتومبيل خيلى كم و ندرتا در كوچه و خيابان به اين وسيلهء حملونقل تجملى برميخورديم . ولى در اينجا چيزى كه در طهران منحصر بشاه و در پطرزبورغ اسباب تجمل است ، از چيزهاى عادى است كه هركس به آن ميرسد . تاريخ تولد نورچشمى تخممرغ فردا صبح عماد الوزاره بهتل آمده چاى خورديم ، در سر ميز چاى تخممرغهائى بود كه تاريخ به دنيا آمدنشان با استامپ روى آنها گذاشته شده و همه مال يكى دو سه روز قبل بود . به ياد تخممرغ - هاى خرقانى شهر طهران افتادم كه در زمستان تخممرغهاى تابستان را لاى كاه در صندوقهاى تختهاى مياورند و اكثر از فرط كهنگى يك ثلث سرش خالى است . در پطرزبورغ هم به تخممرغ كهنه خيلى برميخورديم . خلاصه ، بعد از صرف چاى بايستگاه ديروزى رفته ، با راهنمائى عماد الوزاره بليط گرفته ، با ايشان وداع كرده به راه افتاديم . اين ترن در خاك آلمان از كلنى گذشته گوشهء خاك بلژيك را قطع كرده و بكاله ميرود و از سريع السيرترين ترنهاى عالم است . نهار را در واگن رستوران ترن كه در يكى از ايستگاهها بترن بسته و بعد از نهار